Cú sốc dầu đẩy thị trường chịu áp lực: Vàng bị chèn ép dưới ngưỡng 4.000 USD/ounce

Diễn biến bất ngờ trên thị trường năng lượng đang tạo ra sức ép mạnh lên vàng. Cú sốc dầu tăng gần 10% trong đêm 13/7, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020, đã khiến nhiều nhà đầu tư điều chỉnh lại kỳ vọng về lạm phát và chính sách tiền tệ, làm giá vàng chịu lực cản ngay dưới ngưỡng 4.000 USD/ounce.

Phản ứng tức thì của thị trường tài chính

Thị trường tài chính mở cửa ngày 14/7 trong bối cảnh căng thẳng sau biến động của dầu. Dầu Brent vọt lên hơn 83 USD/thùng, còn dầu WTI tiến sát 80 USD/thùng, rời khỏi vùng dao động quanh 70 USD/thùng đã kéo dài nhiều tuần. Biến động này xuất phát từ tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với Iran và yêu cầu thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.

Sự gia tăng lo ngại về rủi ro gián đoạn nguồn cung khi Mỹ và Iran tiếp tục không kích lẫn nhau khiến các nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng. Kết quả là chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm điểm trong phiên đêm qua, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng mạnh và đồng USD mạnh lên khi nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp cao hơn trước nguy cơ lạm phát quay trở lại.

• Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ lên mức 4,62%/năm và kỳ hạn 2 năm lên 4,29%.
• Chỉ số đồng USD (DXY) tăng lên khoảng 101,3 điểm.

Áp lực lên vàng từ lãi suất và USD

Những diễn biến trên đặt ra câu hỏi về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh sẽ phải giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài. Thay vì hy vọng nới lỏng tiền tệ, thị trường bắt đầu tính tới khả năng Fed sẽ tăng lãi suất thêm nhiều lần trong năm nay nếu lạm phát không hạ nhiệt.

Sự kết hợp của lợi suất trái phiếu tăng và đồng USD mạnh tạo thành một sức ép kép đối với vàng. Vì vậy ngay sau cú sốc dầu, giá vàng có thời điểm rơi xuống 3.995 USD/ounce trước khi hồi phục nhẹ, khó có thể bứt phá khỏi mốc 4.000 USD/ounce một cách bền vững.

Ảnh hưởng lên lạm phát: cần thời gian để hiện hữu

Mức tăng của giá dầu hiện nay chưa được ghi nhận ngay trong các số liệu lạm phát của Mỹ. Thông thường, giá năng lượng cần vài tuần đến vài tháng để lan tỏa sang xăng dầu, vận tải, logistics, sản xuất và cuối cùng là chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Nếu dầu duy trì quanh hoặc trên 80 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát những tháng tới sẽ lớn hơn đáng kể.

Đây chính là nỗi bận tâm với Fed. Mục tiêu đưa lạm phát về 2% vốn đã khó khăn, và một chu kỳ tăng mới của giá năng lượng có thể tạo ra "lạm phát vòng hai", buộc Fed phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc tiếp tục nâng lãi suất. Trong kịch bản này, lợi suất trái phiếu và đồng USD có thể tăng thêm, khiến vàng - tài sản không sinh lợi suất - mất đi sức hấp dẫn tương đối.

Vì sao dầu chưa bật lên tới 100-120 USD/thùng

Dù căng thẳng Trung Đông leo thang, giá dầu hiện vẫn chưa bùng nổ lên 100-120 USD/thùng như hồi đầu tháng 3 và đầu tháng 4. Nguyên nhân chính là thị trường mới phản ứng với rủi ro hơn là chịu ảnh hưởng từ một cú sốc nguồn cung thực tế. Phần lớn hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu của Saudi Arabia, UAE, Iraq và các nước vùng Vịnh vẫn diễn ra bình thường. Tuyến vận tải qua Hormuz tuy căng thẳng nhưng chưa bị phong tỏa hoàn toàn, trong khi OPEC+ vẫn còn công suất dự phòng để bù đắp nếu cần.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu không còn tăng quá mạnh do kinh tế Trung Quốc và châu Âu phục hồi chậm. Kịch bản dầu leo lên 100-120 USD/thùng chỉ xảy ra nếu xuất hiện cú sốc nguồn cung quy mô lớn, như eo biển Hormuz bị đóng cửa lâu dài hoặc hoạt động xuất khẩu của các quốc gia vùng Vịnh bị gián đoạn nghiêm trọng.

Tác động trái chiều với vàng nếu nguồn cung thực sự bị vỡ

Nếu xảy ra một cú sốc nguồn cung lớn, vàng sẽ chịu hai lực tác động ngược chiều. Một mặt, dầu tăng mạnh có thể đẩy lạm phát lên cao và khiến Fed thắt chặt chính sách, tạo áp lực giảm giá vàng. Mặt khác, nếu xung đột Trung Đông đẩy nguy cơ suy thoái toàn cầu và làm gia tăng nhu cầu trú ẩn an toàn, nhu cầu vàng sẽ tăng lên và hỗ trợ giá.

Hiện tại, cán cân vẫn nghiêng về yếu tố lãi suất: chừng nào thị trường còn tin Fed sẽ tiếp tục cứng rắn với lạm phát, vàng sẽ khó bứt phá bền vững trên 4.000 USD/ounce. Tuy nhiên, triển vọng giảm sâu cũng bị giới hạn bởi lực mua dài hạn từ các ngân hàng trung ương, và nhiều tổ chức vẫn xem vùng giá hiện tại là cơ hội tích lũy cho chu kỳ tăng dài hạn của vàng.

Kịch bản Fed tăng lãi suất 3 lần dưới thời Kevin Warsh đang gây chú ý trên thị trường, bởi nếu xảy ra, toàn bộ chu kỳ cắt giảm lãi suất năm 2025 có...