Vàng bứt phá lên trên 4.500 USD/ounce: Động lực từ chương trình mua lại trái phiếu Mỹ và những rủi ro trước mắt

Diễn biến giá và bức tranh ngắn hạn

Giá vàng tiếp tục bứt phá trong phiên sáng 21/8. Mở cửa trên thị trường châu Á, giá giao ngay tăng thêm khoảng 10 USD và có lúc đạt 4.530 USD/ounce, sau khi chứng kiến hai phiên tăng mạnh ở thị trường Mỹ. Trong thời gian ngắn, kim loại quý đã vượt mốc 4.400 USD rồi 4.500 USD/ounce, cho thấy lực mua quay trở lại khá mạnh.

Tác động nhanh từ biến động thế giới đã lan sang thị trường trong nước. Sáng 21/8, giá vàng SJC tăng 600.000 đồng/lượng, lên 143,6 triệu đồng/lượng (mua vào) và 146,6 triệu đồng/lượng (bán ra), sau khi đã tăng tới 3,3 triệu đồng/lượng trong phiên trước. Giá vàng nhẫn cũng leo cao, với một số thương hiệu đã vượt 150 triệu đồng/lượng.

Nguyên nhân chính: Bộ Tài chính Mỹ tăng mua lại trái phiếu

Động lực quan trọng nhất đẩy vàng tăng đến từ thị trường trái phiếu Mỹ. Trong bối cảnh nợ công Mỹ lần đầu vượt mốc 40.000 tỷ USD, Bộ Tài chính Mỹ dưới sự điều hành của Bộ trưởng Scott Bessent đã bất ngờ quyết định tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu Chính phủ. Quy mô tối đa mỗi đợt dự kiến được nâng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD, tập trung vào trái phiếu kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, hai phân khúc đang thiếu lực cầu.

Bản chất của động thái là sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để mua lại trái phiếu dài hạn. Khi Chính phủ đóng vai trò người mua lớn hơn, cầu đối với trái phiếu dài hạn tăng, giá trái phiếu được hỗ trợ và lợi suất có thể giảm. Mục tiêu của Washington không chỉ là ổn định thị trường trái phiếu mà còn muốn hạ nhiệt lợi suất dài hạn để giảm chi phí vay cho Chính phủ và nền kinh tế, đồng thời hạn chế nguy cơ mở ra một vòng thắt chặt tài chính mới.

Tác động tới vàng và triển vọng

Thông tin Bộ Tài chính Mỹ nới rộng chương trình mua lại tạo cú hích kép cho vàng: lợi suất giảm làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ vàng, đồng thời USD có thể chịu áp lực giảm, khiến vàng định giá bằng USD hấp dẫn hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến vàng nhanh chóng vượt 4.400 USD rồi 4.500 USD/ounce, bất chấp lo ngại về khả năng Fed tăng lãi suất.

Tuy triển vọng ngắn hạn nghiêng về tích cực, điều này không đồng nghĩa giá sẽ tăng liên tục không nghỉ. Kỳ vọng Fed có thể tăng lãi suất trong một hoặc hai cuộc họp cuối năm, thậm chí ngay tháng 9, từng kéo vàng xuống vùng 4.000-4.200 USD/ounce. Tuy nhiên, một số tín hiệu yếu đi của kinh tế Mỹ cùng với lạm phát không còn quá nóng đang làm giảm dần khả năng Fed tiếp tục thắt chặt mạnh.

Rủi ro đảo chiêu và các biến số then chốt

Các rủi ro lớn vẫn hiện hữu. Nếu giá dầu tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông và nguy cơ quanh eo biển Hormuz, áp lực lạm phát có thể quay lại, buộc Fed duy trì chính sách cứng rắn hơn, đẩy lợi suất thực và USD tăng trở lại, từ đó gây sức ép lên vàng.

Đáng chú ý, ngay sáng 21/8, lợi suất trái phiếu 30 năm Mỹ đã tăng trở lại lên khoảng 5,255%, trong khi lợi suất 10 năm vượt 4,7%. Những tín hiệu này cho thấy nhà đầu tư vẫn chưa hoàn toàn tin rằng Washington có thể xử lý căn bản vấn đề nợ và thâm hụt.

Ngoài ra, nếu chương trình mua lại bị thị trường coi là biện pháp kỹ thuật nhằm “mua thời gian” trong khi thâm hụt và nợ công tiếp tục phình to, lợi suất dài hạn nhiều khả năng sẽ tăng trở lại. Cùng với một Fed cứng rắn, đây sẽ là lực cản đáng kể đối với vàng và có thể tạo ra nhịp điều chỉnh mạnh.

Ba yếu tố quyết định xu hướng giá

• Lợi suất thực của trái phiếu Mỹ
• Chỉ số USD
• Kỳ vọng lãi suất của Fed

Nếu lợi suất thực và USD cùng giảm, môi trường sẽ thuận lợi hơn cho vàng; ngược lại, cả hai cùng tăng sẽ tạo áp lực lên kim loại quý.

Góc nhìn dài hạn

Về dài hạn, câu chuyện nợ công và sự mất giá của tiền tệ vẫn là nền tảng đáng chú ý đối với vàng. Một số chuyên gia, trong đó có Chủ tịch Electrum Thomas Kaplan, còn cho rằng vàng có thể tăng gấp nhiều lần trong dài hạn. Tuy nhiên, những dự báo cực đoan như 10.000-20.000 USD/ounce nên được coi là kịch bản dài hạn, chứ không phải mục tiêu khả dĩ trong ngắn hạn.

Hiện tại, việc vàng vượt 4.500 USD/ounce là tín hiệu tích cực, nhưng tốc độ tăng quá nhanh cũng làm gia tăng rủi ro điều chỉnh. Kịch bản phù hợp nhất là vàng tiếp tục xu hướng tăng trung và dài hạn nhưng sẽ kèm theo những nhịp rung lắc mạnh, đặc biệt khi thị trường đang đối mặt với thay đổi lớn về chính sách tiền tệ, tài khóa và thị trường trái phiếu Mỹ.

Giá vàng thế giới sáng 21/8 đang tích lũy tại vùng giá trên 4.500 USD sau khi kiểm tra mức hỗ trợ tại vùng 4.460 USD.