Lý do hàng nghìn tấn vàng châu Âu nằm trong kho bí mật ở New York và xu hướng đưa vàng về nhà

Kho bạc ngầm ở New York: nơi lưu giữ vàng của thế giới

Dưới lòng thành phố New York, trong các kho bê tông và thép kiên cố, tồn tại một trong những kho vàng lớn nhất hành tinh. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York không phải là chủ sở hữu trực tiếp số vàng này mà đóng vai trò lưu ký: theo dữ liệu chính thức, nơi đây lưu trữ khoảng 6.300 tấn vàng, và 98% trong số đó thuộc về các ngân hàng trung ương và chính phủ nước ngoài.

Ai gửi vàng vào đó?

• Đức: Ngân hàng trung ương Đức xác nhận có khoảng 1.200 tấn được lưu trữ tại New York, chiếm phần lớn trong kho dự trữ; dù đã khởi động chương trình hồi hương từ năm 2013, Berlin vẫn duy trì khoảng 1/3 dự trữ vàng tại Mỹ.
• Ý: Là một trong những chủ sở hữu lớn toàn cầu với hơn 2.400 tấn vàng; dù không công bố chi tiết phân bổ, báo cáo thị trường cho thấy một phần đáng kể dự trữ của Ý được giữ ở nước ngoài, trong đó có Mỹ.
• Hà Lan và Bỉ: Từng có thời điểm giữ tới một nửa dự trữ tại New York, nhưng trong những năm gần đây cả hai đã chuyển một phần vàng về nhà.
• Thụy Sĩ: Áp dụng chiến lược phân bổ linh hoạt, chia vàng giữa nội địa, Mỹ và Anh.
• Pháp: Từ thập niên 1960 Paris đã chủ động đưa phần lớn vàng về nước và đến nay vẫn nằm trong nhóm có tỷ lệ vàng nội địa cao nhất.

Tại sao vàng châu Âu lại ở Mỹ?

Lí do ban đầu có tính lịch sử: sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, châu Âu bị tàn phá, trong khi Mỹ nổi lên là nền kinh tế mạnh và ổn định nhất thế giới. Nhiều quốc gia gửi vàng sang New York không chỉ để cất giữ mà còn để đặt trong một hệ thống tài chính được xem là an toàn nhất lúc bấy giờ.

Yếu tố tiện lợi cũng đóng vai trò quan trọng. Kho của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York hoạt động giống một trung tâm giao dịch: các giao dịch mua bán giữa ngân hàng trung ương có thể thực hiện bằng việc chuyển quyền sở hữu giữa các khoang lưu trữ mà không cần di chuyển vật chất. Khi New York là trung tâm tài chính toàn cầu, việc để vàng ở đó giúp các ngân hàng trung ương phản ứng nhanh với biến động thị trường.

Sau Hiệp định Bretton Woods, đồng USD trở thành trung tâm hệ thống tiền tệ quốc tế và có thể quy đổi trực tiếp sang vàng, làm tăng tính hợp lý của việc giữ vàng ngay tại Mỹ. Trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, nỗi lo xung đột với Liên Xô càng thúc đẩy các nước Tây Âu coi kho ở Mỹ như một “kho dự phòng” lý tưởng.

Xu hướng thay đổi: hồi hương vàng

Tuy nhiên, trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, nhiều quốc gia bắt đầu đưa vàng trở về lãnh thổ. Đức là ví dụ rõ ràng khi đã vận chuyển hàng trăm tấn vàng từ New York và Paris về Frankfurt. Hà Lan cũng thực hiện các động thái tương tự, còn Pháp gần như không còn phụ thuộc vào kho vàng Mỹ.

Nguyên nhân không chỉ là kỹ thuật mà còn mang màu sắc chính trị: những biến động quốc tế gần đây và nguy cơ tài sản quốc gia bị đóng băng trong xung đột địa chính trị khiến các chính phủ đặt câu hỏi về mức độ an toàn tuyệt đối khi vàng nằm ngoài biên giới. Đồng thời, áp lực từ công chúng và giới chính trị trong nước ngày càng thôi thúc việc kiểm soát trực tiếp tài sản chiến lược.

Tham khảo và diễn biến thị trường

Thông tin trong bài được tổng hợp từ Federal Reserve, New York Fed, FT và The Guardian.

Sau một phiên tăng vọt, giá vàng hôm nay, 22-4, đã đảo chiều sụt giảm khi đồng USD tăng giá và lãi suất trái phiếu Mỹ đi lên.