Vàng giảm mạnh giữa khủng hoảng Trung Đông: nghịch lý của thị trường 'vàng giấy' và vàng vật chất

Thường được coi là tài sản trú ẩn khi bất ổn chính trị bùng phát, vàng lần này lại đi ngược kỳ vọng. Từ cuối tháng 2/2026 khi xung đột leo thang, nhiều nhà đầu tư dự báo kim loại quý sẽ tăng mạnh, nhưng thực tế diễn biến hoàn toàn trái ngược.

Diễn biến giá gần đây

Sau phiên giao dịch ngày 19/5, giá vàng tiếp tục suy yếu và lùi về các vùng thấp mới vào hôm qua. Mức giảm không phải do vàng mất vai trò trú ẩn mà chủ yếu liên quan đến áp lực lạm phát và phản ứng chính sách tiền tệ.

Nguyên nhân chính của đợt bán tháo

• Theo số liệu mới công bố, lạm phát tại Mỹ trong tháng Tư đạt 3,8%, mức cao nhất kể từ tháng 5/2023.
• Chỉ số giá sản xuất (PPI) cũng ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2022, phản ánh áp lực giá lan rộng từ chi phí năng lượng.
• Giá dầu tăng là nguyên nhân nền tảng: xung đột Trung Đông đã đẩy giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng, tạo cú sốc chi phí đầu vào toàn cầu.
• Áp lực lạm phát buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải sửa đổi kỳ vọng: triển vọng Fed cắt giảm lãi suất trong năm 2026 suy yếu, thay vào đó thị trường bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trở lại.

Ảnh hưởng tới dòng vốn và tỷ giá

Đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng cao làm giảm sức hút của vàng – một tài sản không sinh lãi. Nhiều nhà đầu tư tổ chức đã rút vốn khỏi các quỹ ETF vàng: theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), quý I/2026 chứng kiến dòng vốn rút khỏi các quỹ ETF vàng tại Bắc Mỹ lên tới 16 tấn, chấm dứt chuỗi 9 tháng liên tiếp được bơm vốn trước đó.

Đáng chú ý, riêng tháng 3/2026 ghi nhận mức rút ròng toàn cầu khoảng 12 tỷ USD - mức cao nhất trong lịch sử về dòng tiền ra khỏi các quỹ ETF vàng. Công cụ theo dõi FedWatch của CME Group cho thấy xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 12 lên tới 39%.

Phân hóa: 'vàng giấy' đối lập với vàng vật chất

Sự phân hóa giữa "vàng giấy" (hợp đồng tương lai, quỹ ETF trên sàn Comex) và "vàng thật" (vàng miếng, vàng nhẫn) ngày càng rõ. Trong khi nhà đầu tư tổ chức ồ ạt xả "vàng giấy" trên sàn Comex, người dân và nhà đầu tư nhỏ lẻ ở châu Á lại tăng mua vàng vật chất.

Theo WGC, nhu cầu vàng miếng và vàng xu toàn cầu trong quý I/2026 đạt 474 tấn - mức cao thứ hai trong lịch sử, với Trung Quốc và Ấn Độ dẫn đầu. Con số này cho thấy nhu cầu thực tế đối với kim loại quý vẫn rất mạnh ở vùng giá thấp, trái ngược với cơn bán tháo trên thị trường phái sinh.

Bối cảnh lịch sử và dự báo

• Lịch sử cho thấy vàng từng trải qua các đợt giảm sâu tương tự: năm 1974-1976 và sau khủng hoảng 2008. Cuối năm 1974, vàng mất tới 41% giá trị khi nền kinh tế Mỹ đối mặt với lạm phát đình trệ, nhưng trong hai năm sau đó giá vàng đã bật tăng hơn 340%.
• Các ngân hàng lớn như JPMorgan và Goldman Sachs vẫn giữ quan điểm lạc quan dài hạn, với dự báo cuối năm lần lượt là 6.300 USD và 5.400 USD/ounce.

Yếu tố dài hạn hỗ trợ vàng

Một yếu tố tác động lâu dài là áp lực thâm hụt ngân sách của Mỹ: với mức thâm hụt lên tới 1.900 tỷ USD mỗi năm, Fed về dài hạn không thể duy trì lãi suất quá cao mãi vì điều đó sẽ bóp nghẹt nền kinh tế và khiến chi phí trả nợ quốc gia bùng nổ. Đồng thời, các ngân hàng trung ương toàn cầu, dẫn đầu là Trung Quốc và Ấn Độ, vẫn mua ròng vàng để giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Dù Ấn Độ đã tăng thuế nhập khẩu vàng nhằm kiểm soát nhập khẩu, nhu cầu vàng tại nước này vẫn duy trì ở mức cao, cho thấy sức hấp dẫn của vàng đối với nền kinh tế thực.

Triển vọng ngắn hạn và kịch bản phục hồi

Trong ngắn hạn, vàng có thể chịu thêm áp lực khi lạm phát chưa hạ nhiệt. Tuy nhiên, nếu xảy ra kịch bản "lạm phát đình trệ"—lạm phát cao đi cùng tăng trưởng chậm lại—Fed sẽ khó tăng lãi suất thêm nữa và vàng, với vai trò tài sản phòng hộ lạm phát, có thể bật tăng trở lại.

Đợt bán tháo hiện tại có thể chỉ là một nhịp điều chỉnh mạnh. Lịch sử đã nhiều lần chứng minh vàng chịu áp lực khi lãi suất tăng nhưng cũng phục hồi mạnh sau các chu kỳ thắt chặt tiền tệ.

Thông tin tham khảo: The Hindu Business Line, The Trading Economics.

Việc thu hẹp khoảng cách chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới sẽ góp phần giảm tình trạng nhập lậu vàng.