Vụ mượn 4 lượng khi vàng 190 triệu/lượng, trả khi còn 160 triệu: tranh luận về quyền lợi, cảm xúc và pháp lý

Tình huống: mượn 4 lượng ở giá đỉnh, trả khi giá lao dốc

Một câu chuyện lan truyền trên các diễn đàn mạng xã hội đang gây chú ý: có người từng mượn 4 lượng vàng khi giá ở mức đỉnh, khoảng 190 triệu đồng/lượng. Đến thời điểm trả, giá vàng giảm mạnh, xuống còn khoảng 160 triệu đồng/lượng. Người đi vay dự định mua lại đủ số vàng để trả đúng dạng tài sản như đã thỏa thuận, nhưng phía cho mượn không đồng ý và muốn nhận lại theo giá trị tương đương thời điểm cho vay.

Đã có thỏa thuận ban đầu

Theo các trao đổi được chia sẻ, hai bên trước đó thống nhất nguyên tắc “mượn vàng thì trả vàng”, tức không quy đổi sang tiền mặt. Tuy vậy, khi giá trị tài sản biến động mạnh, quan điểm giữa người vay và người cho vay phát sinh mâu thuẫn.

Ý kiến ủng hộ người đi vay

• Nhiều người bênh vực người vay với lập luận cơ bản: khi mượn một loại tài sản thì phải trả lại đúng loại tài sản đó. Nếu giá vàng sau này tăng lên 250 hay 300 triệu đồng/lượng, người vay cũng vẫn phải bỏ tiền mua vàng để hoàn trả.
• Một bình luận tóm tắt quan điểm này viết: “Mượn gì trả nấy. Còn không thì cứ đợi khi nào vàng lên lại 190 triệu đồng/lượng rồi mang trả”.

Góc nhìn của người cho vay: cả tài chính lẫn tình cảm

Ngược lại, một số ý kiến nêu bật khía cạnh cảm thông với người cho vay. Cho bạn mượn đến 4 lượng vàng vào thời điểm khó khăn được xem là sự giúp đỡ lớn; người cho vay có thể gánh rủi ro tài chính và cả tổn thương tình cảm nếu tranh chấp xảy ra.

Nếu quy đổi giá trị 4 lượng vàng theo thời điểm cho vay, người đi vay đã sử dụng một khoản tiền hàng trăm triệu đồng trong nhiều tháng mà không phải trả lãi; nếu thay bằng khoản vay ngân hàng hoặc tín dụng, số tiền lãi phát sinh có thể lên tới hàng chục triệu đồng/tháng. Vì vậy, nhiều người cho rằng người vay nên có hành xử phù hợp để ghi nhận sự hỗ trợ này.

Ý kiến chuyên gia và khía cạnh pháp lý

Ông Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên tư vấn tài chính, nhận xét đây là tình huống phổ biến khi giao dịch bằng tài sản có biến động mạnh như vàng, ngoại tệ hay chứng khoán. Vấn đề cốt lõi là dù người vay có thể tuân thủ thỏa thuận ban đầu, người cho vay vẫn có thể cảm thấy bị thiệt khi nhìn thấy giá trị tài sản sụt giảm quá mạnh.

Theo ông, phản ứng của người cho vay thường xuất phát từ cảm giác tiếc cơ hội: nếu không cho mượn vào thời điểm giá đỉnh, họ có thể bán ra và mua lại được nhiều vàng hơn. Việc người vay có thể hưởng lợi khi giá vàng giảm khiến bên cho vay khó chấp nhận.

Về mặt pháp lý và thỏa thuận dân sự, nếu hai bên ngay từ đầu đã thống nhất “mượn vàng trả vàng”, việc giá tăng hay giảm là rủi ro thị trường mà các bên phải chấp nhận. Nếu giá vàng tăng lên 250 triệu đồng/lượng, người vay vẫn bị bắt buộc mua vàng với khoản tiền lớn hơn để trả lại; khi đó, bên cho vay hiếm khi chịu nhận lại tiền theo giá cũ.

Phương án hòa giải được gợi ý

Trong trường hợp quan hệ mang tính thương mại và có giấy tờ rõ ràng, người vay có thể thực hiện đúng cam kết “mượn vàng trả vàng” và trả đủ 4 cây vàng như đã thỏa thuận. Tuy nhiên, để giảm căng thẳng, phương án hài hòa thường được đề xuất là:

• Người vay trả đúng 4 cây vàng nhưng chủ động gửi thêm một khoản tiền cảm ơn hoặc tặng một món quà có giá trị để ghi nhận sự hỗ trợ.
• Nếu bên cho vay lo ngại giá tiếp tục giảm và không muốn nhận lại vàng, hai bên có thể thương lượng quy đổi sang tiền mặt theo mức trung hòa, không áp theo giá cũ hay giá hiện tại, nhằm chia sẻ rủi ro.

Giá vàng thế giới giảm mạnh đã kéo giá vàng trong nước đồng loạt đi xuống, và chuyên gia cảnh báo thị trường có thể còn biến động mạnh trong ngắn hạn.