Vàng mất phương hướng: 3 nguyên nhân lý giải đà giảm 20% giữa khủng hoảng

Vàng, vốn được coi là công cụ bảo toàn giá trị qua nhiều thế kỷ, lại đang chứng kiến giai đoạn bán tháo mạnh mẽ, làm dấy lên câu hỏi vì sao trong bối cảnh xung đột leo thang và thị trường bất ổn, giá kim loại quý lại giảm sâu.

Diễn biến gần đây và bức tranh dài hạn

Vào cuối tháng 1/2026, giá vàng từng lập kỷ lục gần 5.600 USD/ounce, tương đương mức tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên kể từ đó, kim loại này đã mất khoảng 20% giá trị ngay khi căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông bùng phát. Dù vậy, nếu nhìn trên thang thời gian dài hơn, vàng vẫn đang ở mức cao đáng kể khi đã tăng gần 300% trong một thập kỷ qua.

Sự khác biệt của cuộc khủng hoảng hiện tại

Theo Giáo sư Rand Low, Đại học Bond (Australia), điểm then chốt là cuộc khủng hoảng hiện nay không đơn thuần là cú sốc tài chính mà là một cú sốc năng lượng lớn: nguồn cung dầu bị gián đoạn và nhiều cơ sở dầu khí bị tàn phá, kéo theo hệ quả lan rộng đến nền kinh tế toàn cầu. Trong kịch bản như vậy, quy luật truyền thống “dòng tiền đổ vào vàng” không còn tuyệt đối.

Ba nguyên nhân chính khiến vàng bị bán tháo

1. Áp lực thanh khoản: Khi thị trường hỗn loạn, nhiều nhà đầu tư lớn buộc phải giải phóng tài sản để bù lỗ hoặc đáp ứng yêu cầu ký quỹ (margin call). Với tính thanh khoản cao, vàng thường bị bán đi nhanh để huy động tiền mặt.
2. Chốt lời sau đợt tăng nóng: Sau khi giá tăng mạnh và mang lại lợi nhuận lớn cho nhiều quỹ, một làn sóng chốt lời xuất hiện. Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, nhà đầu tư có xu hướng bán vàng để khóa lợi nhuận và tái cân bằng danh mục.
3. Yếu tố thực dụng: dầu quan trọng hơn vàng trong khủng hoảng năng lượng: Dầu mỏ là đầu vào thiết yếu cho vận tải, sản xuất và năng lượng—được mô tả như “máu” của nền kinh tế—trong khi vàng có rất ít ứng dụng công nghiệp. Do đó, khi khủng hoảng liên quan tới năng lượng, nhu cầu thực tế chuyển về dầu nhiều hơn khiến vàng mất vị thế ưu tiên.

Vai trò của "tài chính hóa" và giao dịch vàng dưới dạng "giấy"

Một thay đổi cấu trúc quan trọng là sự "tài chính hóa" của vàng: lượng giao dịch qua các sản phẩm tài chính phức tạp như quỹ ETF và hợp đồng phái sinh ngày càng lớn, thay vì chỉ mua bán vàng vật chất. Hệ quả là vàng gắn chặt hơn với hệ thống tài chính toàn cầu và thường có quan hệ đồng biến với cổ phiếu trong danh mục hiện đại. Khi thị trường cổ phiếu bị bán tháo, vàng trên nền tảng "giấy" cũng dễ bị cuốn vào làn sóng bán.

Bài học cho nhà đầu tư

Những biến động gần đây làm lung lay quan niệm lâu nay rằng vàng là nơi trú ẩn tuyệt đối. Vàng vẫn có vai trò trong giảm rủi ro nhưng không còn là tấm khiên bất khả xâm phạm; trong các khủng hoảng phức tạp, đặc biệt liên quan tới năng lượng, kim loại quý cũng có thể bị bán tháo cùng các tài sản khác. Điều này nhắc nhở nhà đầu tư rằng không có tài sản nào hoàn toàn an toàn trong một thế giới tài chính ngày càng liên kết và phức tạp.

Theo The Conversation. Công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới State Street Investment Management có quan điểm cho rằng, giá vàng sẽ sớm vượt mức 5.000 USD.