Vàng tăng vượt mốc 4.600 USD/ounce: Khi khủng hoảng nợ và thị trường trái phiếu lên ngôi

Diễn biến giá gần đây

Giá vàng thế giới bất ngờ tăng mạnh, vượt ngưỡng 4.600 USD/ounce trong tuần khi tình hình tài chính Mỹ trở nên căng thẳng. Sau khi lao xuống gần 4.330 USD/ounce giữa tuần trước, giá vàng giao ngay bứt phá trong ba phiên liên tiếp 19-21/8, và tiếp tục đi lên vào sáng hôm sau.

Riêng ngày 19/8, vàng tăng từ khoảng 4.350 USD lên gần 4.500 USD/ounce, dù nhà đầu tư vẫn thận trọng trước khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể nâng lãi suất thêm 1-2 lần trong phần còn lại của năm 2026. Đến phiên cuối tuần 21/8, giá vàng giao ngay đóng cửa trên 4.600 USD/ounce, tương đương khoảng 145,7 triệu đồng/lượng, mức cao nhất gần 3,5 tháng. Giá hợp đồng vàng giao tháng 12 thậm chí vượt 4.680 USD/ounce.

Tác động ở thị trường trong nước

Tại Việt Nam, vàng SJC tăng khoảng 5 triệu đồng/lượng so với vùng đáy giữa tuần, ghi nhận ở mức 144,6 triệu đồng/lượng (mua) và 147,6 triệu đồng/lượng (bán). Một số thương hiệu vàng nhẫn cũng tăng xấp xỉ 10 triệu đồng, giao dịch trong khoảng 150,5-154,5 triệu đồng/lượng.

Bối cảnh khiến nhiều người ngạc nhiên

Điều đáng chú ý là đà tăng của vàng xảy ra trong hoàn cảnh các yếu tố thường bất lợi vẫn hiện diện. Giá dầu tiếp tục đi lên do căng thẳng Mỹ-Iran: phiên cuối tuần WTI tăng gần 0,3% lên 87,1 USD/thùng, trong khi Brent tăng 0,65% lên 94,4 USD/thùng. Dầu tăng thường làm dấy lo ngại lạm phát cao hơn và khả năng Fed duy trì chính sách thắt chặt.

Song song đó, lợi suất trái phiếu Mỹ có những biến động lớn. Sau khi lợi suất 30 năm giảm từ đỉnh 5,333% xuống 5,18%/năm nhờ động thái can thiệp của Bộ Tài chính, cuối tuần lợi suất 30 năm lại tăng trở lại lên khoảng 5,275%. Cuối tuần lợi suất 30 năm quanh 5,27%, còn lợi suất 10 năm khoảng 4,7%.

Động thái của Bộ Tài chính Mỹ và hệ quả

Một quyết định đáng chú ý trong tuần là Bộ Tài chính Mỹ (dưới quyền Bộ trưởng Scott Bessent) tuyên bố tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu Chính phủ. Quy mô tối đa mỗi đợt được nâng từ khoảng 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD, tập trung vào các trái phiếu kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, những kỳ hạn đang thiếu cầu.

Về bản chất, đây là việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để mua lại trái phiếu dài hạn; khi Chính phủ trở thành người mua lớn hơn, giá trái phiếu dài hạn được hỗ trợ và lợi suất có thể giảm. Quyết định này ban đầu kéo lợi suất giảm, khiến chứng khoán phục hồi và USD suy yếu, nhưng hiệu ứng không bền: lợi suất 30 năm nhanh chóng tăng lại.

Cuộc đấu giá trái phiếu Kho bạc 30 năm trong tuần đã ghi nhận lợi suất trên 5,2%, mức cao nhất kể từ năm 2001. Một ngày trước đó, đợt phát hành trái phiếu 10 năm cũng ghi chi phí vay cao nhất kể từ năm 2007. Những con số này cho thấy vấn đề có thể nằm ở cấu trúc thị trường trái phiếu hơn là một cú sốc tạm thời.

Khái niệm “Treasury Twist” và ý nghĩa với vàng

Thị trường đang ghi nhận một dạng “Treasury Twist”: Bộ Tài chính mua lại trái phiếu dài hạn trong khi gia tăng sử dụng Treasury bills (tín phiếu kho bạc) và nợ ngắn hạn để tài trợ. Cách làm này có thể hạ nhiệt áp lực ở đầu dài của đường cong lợi suất nhưng không giải quyết thâm hụt ngân sách, không xóa nợ liên bang và cũng không bảo đảm lạm phát dài hạn sẽ thấp.

Chính điều này có thể tạo lợi thế cho vàng: nếu lợi suất dài hạn tiếp tục cao do nguồn cung nợ lớn và nhà đầu tư đòi hỏi mức bù rủi ro cao hơn, Fed sẽ phải thận trọng hơn với các quyết định tăng lãi suất. Thị trường kỳ vọng xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã giảm từ trên 60% vài tuần trước xuống còn khoảng 39% vào ngày 23/8.

Yếu tố khác hỗ trợ vàng

Vàng hiện được hưởng lợi từ nhiều yếu tố cùng lúc: nguy cơ lạm phát kéo dài, bất ổn địa chính trị, lo ngại khủng hoảng nợ công và rủi ro trên thị trường trái phiếu. Nhà đầu tư nổi tiếng Ray Dalio cũng cảnh báo nên giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ và gia tăng tỷ trọng vàng, Bitcoin khi cuộc khủng hoảng nợ tăng lên.

Lịch sử tăng trưởng gần đây và triển vọng

Sau khi tăng 65% trong năm 2025 và gần 30% chỉ trong tháng đầu năm 2026, vàng trải qua đợt điều chỉnh mạnh từ đỉnh 5.600 USD/ounce xuống dưới 4.000 USD. Diễn biến mới nhất gợi ý chu kỳ tăng có thể chưa kết thúc: nếu áp lực nợ công tiếp tục, thị trường trái phiếu mất ổn định và Fed buộc phải thận trọng hơn, vàng có cơ sở để giữ xu hướng tăng, và mốc 4.600 USD/ounce có thể chỉ là một bước trung gian trên hành trình tìm mặt bằng giá cao hơn.

Giá cập nhật

Sáng 24/8, giá vàng thế giới được niêm yết trên Kitco ở mức 4.607 USD/ounce, tăng 4 USD/ounce so với đầu giờ sáng qua.