Mở nhanh cửa nhập vàng chính ngạch: đề xuất nhằm khống chế buôn lậu khi chênh lệch lên tới 20 triệu/lượng

Loạt vụ bắt giữ phản ánh áp lực từ chênh lệch giá

Chuỗi vụ triệt phá buôn lậu vàng lớn gần đây cho thấy thị trường vàng trong nước vẫn rất sôi động, trong khi chênh lệch giá trong nước so với quốc tế duy trì ở mức cao, khoảng 18 - 20 triệu đồng/lượng (hoặc được nêu là khoảng 20 triệu đồng/lượng trong một số báo cáo).

Theo thông tin báo chí, ngày 19-5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TPHCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Vũ Thị Ngọc Anh (SN 1977) và Nguyễn Duy Tấn (SN 1981) để điều tra hành vi buôn lậu vàng 9999. Ban đầu, cơ quan chức năng xác định vào ngày 20-4, bà Ngọc Anh mang hơn 2,2 kg vàng 9999 khi làm thủ tục lên chuyến bay đi Phú Quốc tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Số vàng này được xác định trị giá khoảng 9,7 tỉ đồng theo mức giá thời điểm bị bắt giữ. Tại cơ quan điều tra, nghi phạm khai mua vàng tại Campuchia rồi vận chuyển trái phép về Việt Nam để hưởng chênh lệch giá. Công an cho biết từ đầu năm 2026 đến khi bị phát hiện, đường dây này đã thực hiện khoảng 10 chuyến vận chuyển vàng qua biên giới, mỗi chuyến có giá trị ước tính hàng chục tỉ đồng.

Cùng ngày 19-5, Công an TP Hà Nội cũng khởi tố một vụ buôn lậu khác liên quan 7 bị can, trong đó có 5 người quốc tịch Trung Quốc. Cơ quan điều tra cho biết từ tháng 3-2026 đến nay, nhóm này đã vận chuyển và giao dịch khoảng 300 kg vàng nguyên liệu, tương đương hơn 8.000 lượng vàng, với tổng giá trị khoảng 1.200 tỉ đồng.

Khoảng cách giá nội - ngoại và tác động

Sáng 20-5, giá vàng quốc tế dao động quanh 4.460 USD/ounce, tương đương khoảng 142 triệu đồng/lượng khi quy đổi theo tỉ giá niêm yết. Trong nước, vàng miếng SJC được các doanh nghiệp niêm yết phổ biến quanh 161 - 163,5 triệu đồng/lượng, dẫn tới chênh lệch khoảng 18 - 20 triệu đồng/lượng, chưa kể thuế và chi phí nhập khẩu.

Dù khoảng cách này đã thu hẹp so với vài tháng trước, nó vẫn đủ lớn để kích thích hoạt động buôn lậu.

Giải pháp chính sách: cấp phép nhập khẩu và thay đổi cơ chế

Theo các chuyên gia, ngoài tăng cường tuần tra và bắt giữ, cần có biện pháp cơ bản liên quan cơ chế chính sách để ngăn chặn buôn lậu vàng. Một trong các đề xuất là thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và quốc tế thông qua quản lý thị trường linh hoạt, tận dụng các quy định tại Nghị định 232/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Nghị định 232/2025/NĐ-CP đã xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng.

Chuyên gia vàng Trần Duy Phương phân tích rằng thông thường, chênh lệch giá vàng trong nước so với thế giới chỉ khoảng 100 USD/ounce (khoảng hơn 3,1 triệu đồng/lượng) đã đủ kích thích nhu cầu nhập lậu để kiếm lời. Do đó, nếu cấp phép nhập khẩu vàng qua đường chính ngạch, nguồn cung vàng trong nước sẽ dồi dào hơn và góp phần thu hẹp cách biệt với giá thế giới; khi giá liên thông hơn với thế giới, buôn lậu có điều kiện giảm bớt.

Doanh nghiệp, hiệp hội và hồ sơ xin cấp phép

Nhiều doanh nghiệp cho biết đến nay vẫn chưa nhận được thông tin chính thức về việc cấp phép nhập khẩu vàng, tuy nhiên một số đơn vị đã chủ động làm việc với đối tác quốc tế thuộc Hiệp hội Thị trường vàng London (LBMA) để chuẩn bị nguồn hàng nếu được cấp quota nhập khẩu.

Tại họp báo quý I/2026 của Ngân hàng Nhà nước, ông Đào Xuân Tuấn, Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối, cho biết đã có 11 doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nộp hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam tiếp tục kiến nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế minh bạch hơn đối với nguồn vàng nguyên liệu, bao gồm nhập khẩu và huy động vàng trong dân. Theo hiệp hội, việc chủ động nguồn cung sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí, hạn chế chênh lệch giá trong nước - thế giới và góp phần kiểm soát tình trạng buôn lậu vàng qua biên giới.

Tình hình giá gần đây

Ghi nhận có thời điểm giá trong nước rớt thêm 1 triệu đồng/lượng khiến giá vàng trong nước (giá mua vào) "thủng" mốc 160 triệu đồng, mức thấp nhất từ đầu tháng 1 đến nay.