Truy xuất nguồn gốc: Lối đi để ngăn vàng 'non tuổi' giữa đà giảm giá

Trong bối cảnh giá vàng trong nước liên tục đi xuống và đang ở vùng thấp nhất trong nhiều tháng qua, sức mua với vàng miếng và các loại vàng trang sức sụt giảm mạnh. Nhiều doanh nghiệp không chỉ lo về thiếu khách hàng mà còn băn khoăn trước các quy định mới liên quan đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm vàng.

Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đang lấy ý kiến cho dự thảo thông tư mới về quản lý đo lường và chất lượng đối với vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng nguyên liệu, dự thảo này sẽ thay thế Thông tư 22/2013/TT-BKHCN và bổ sung nhiều quy định về truy xuất nguồn gốc, thông tin sản phẩm và trách nhiệm của đơn vị sản xuất. Việc siết quản lý chất lượng đi kèm truy xuất nguồn gốc được các chuyên gia đánh giá là cần thiết để minh bạch thị trường và củng cố niềm tin người tiêu dùng.

Chuẩn hóa chất lượng và giảm bất cân xứng thông tin

Trao đổi với Báo Người Lao Động, TS Nguyễn Duy Quang, Trưởng Ngành Kinh tế số, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM (UEF), cho rằng đã đến lúc cần một khung quy chuẩn thống nhất về chất lượng vàng, bắt đầu từ những chủng loại giao dịch nhiều như 14K, 18K, 24K. Ông nhắc lại đặc tính của vàng là giá trị cao, nhạy cảm với niềm tin và tồn tại mức độ bất cân xứng thông tin lớn: người mua hiếm khi có khả năng tự kiểm chứng chính xác hàm lượng vàng, dẫn đến tình trạng mỗi đơn vị công bố một chuẩn khác nhau và chất lượng bị phân mảnh.

Theo TS Nguyễn Duy Quang, truy xuất nguồn gốc không nên chỉ là chuyện gắn nhãn mà cần được xem như một công cụ quản trị thị trường hiện đại. Hệ thống này giúp giảm chi phí tìm kiếm thông tin, giảm chi phí giám sát và làm rõ trách nhiệm khi có tranh chấp chất lượng, từ đó buộc doanh nghiệp cạnh tranh bằng uy tín thay vì bằng những thông tin không minh bạch. Ông cảnh báo nếu chậm triển khai, rủi ro lớn là suy giảm niềm tin và gia tăng hành vi trục lợi; người tiêu dùng có thể tiếp tục mua phải vàng "non tuổi" hoặc không đúng hàm lượng công bố.

Thực tiễn doanh nghiệp và thách thức nguồn nguyên liệu

Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc Công ty vàng Đối tác mới (NPJ), cho rằng với các tiệm vàng nhỏ, truy xuất nguồn gốc là tín hiệu tích cực vì những đơn vị gian lận sẽ buộc phải tuân thủ tiêu chuẩn mới để tồn tại. Khi chất lượng được chuẩn hóa, môi trường cạnh tranh sẽ minh bạch hơn.

Tuy nhiên, một khó khăn lớn được nhiều doanh nghiệp nêu lên là nguồn vàng nguyên liệu đầu vào. Khi yêu cầu truy xuất nguồn gốc được áp dụng, đơn vị sản xuất phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu; trong đó hóa đơn đầu vào đóng vai trò then chốt, nhưng hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc có được hóa đơn đầy đủ cho vàng nguyên liệu.

Học hỏi kinh nghiệm quốc tế và lộ trình áp dụng

TS Nguyễn Duy Quang đề xuất học từ kinh nghiệm quốc tế: cần xây dựng chuẩn chất lượng rõ ràng và cơ chế truy vết đủ mạnh để khi có sai phạm có thể xác định trách nhiệm pháp lý nhanh chóng. Cần bắt đầu từ các loại vàng phổ biến, thiết kế chuẩn dữ liệu thống nhất, quy định rõ trách nhiệm công bố thông tin và kết nối với hệ thống kiểm định. Mục tiêu là thông tin truy xuất phản ánh đúng chất lượng hàng hóa chứ không chỉ là hình thức trên giấy tờ hay mã QR.

Các chuyên gia cũng đề xuất áp dụng truy xuất nguồn gốc theo phân tầng: doanh nghiệp lớn thực hiện sớm, doanh nghiệp nhỏ được hỗ trợ kỹ thuật, phần mềm, mẫu nhãn và hạ tầng số dùng chung. Nhà nước nên khuyến khích hình thành các trung tâm kiểm định độc lập hoặc cơ chế hợp tác công - tư để giảm chi phí kiểm định đơn lẻ cho từng cơ sở.

PV Gia đình và Xã hội (Báo Sức khỏe và Đời sống) ghi nhận, giá bạc hôm nay ngày 23/5 có đà giảm nhẹ, giá bạc Phú Quý, Doji, Ancarat, Sacombank-SBJ duy...