Cấu trúc thị trường và kiểm soát nhập khẩu khiến vàng Việt đội giá gần 30 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước hiện dao động quanh mức gần 175 triệu đồng/lượng và đang duy trì mức chênh kỷ lục so với giá vàng thế giới, lên tới gần 30 triệu đồng/lượng. Chuyên gia cho rằng nguyên nhân nằm ở cơ cấu thị trường, cơ chế nhập khẩu và xu hướng tích trữ của người dân.

Diễn biến giá gần đây

Cuối ngày 31/3, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn niêm yết giá vàng miếng SJC ở mức 171,9 - 174,9 triệu đồng/lượng mua vào - bán ra, tăng 1,1 triệu đồng/lượng so với đầu giờ sáng cùng ngày. So với đỉnh 191 triệu đồng/lượng thiết lập vào đầu tháng 3, giá hiện giảm hơn 16 triệu đồng/lượng. Nhiều thương hiệu lớn vẫn trong tình trạng khan hiếm vàng miếng và nhẫn tròn, mỗi ngày chỉ bán ra thị trường với số lượng hạn chế.

So sánh với giá quốc tế

Giá vàng thế giới đang ở mức 4.558 USD/ounce, tương đương khoảng 144 triệu đồng/lượng. Như vậy, giá trong nước đang cao hơn giá thế giới gần 30 triệu đồng/lượng — mức chênh lớn nhất từ trước đến nay.

Vì sao khoảng cách bị nới rộng?

• Cấu trúc thị trường thiếu cạnh tranh: PGS, TS. Nguyễn Văn Phương (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc Gia Hà Nội) cho rằng thị trường vàng miếng trong nước có mức độ cạnh tranh thấp, gần như mang tính độc quyền về thương hiệu và nguồn cung.
• Kiểm soát nhập khẩu chặt: Việc nhập khẩu vàng nguyên liệu bị quản lý chặt chẽ và chỉ một số tổ chức được phép thực hiện, khiến cơ chế tự điều chỉnh thông qua xuất - nhập khẩu bị tắc nghẽn.
• Tâm lý tích trữ mạnh: Người dân coi vàng là tài sản an toàn khi lo ngại lạm phát và bất ổn, sẵn sàng mua vàng dù phải trả cao hơn giá thế giới hàng chục triệu đồng/lượng — tức là họ đang "trả thêm một khoản phí để mua sự an tâm".

Vòng xoáy giá và rủi ro

Theo PGS, TS. Nguyễn Văn Phương, khi chênh lệch giá trong - ngoài nước nới rộng, một bộ phận nhà đầu cơ lại coi đó là dấu hiệu thiếu hàng và tiếp tục mua vào kỳ vọng giá tăng, tạo vòng xoáy: giá tăng → tâm lý mua đuổi → cầu đầu cơ phình to → chênh lệch giá tiếp tục bị nuôi dưỡng. Ông cũng cảnh báo rằng khi chênh lệch quá lớn, người mua cuối cùng chịu rủi ro nhiều nhất nếu thị trường thay đổi hoặc giá thế giới điều chỉnh mạnh.

Giải pháp được đề xuất

PGS, TS. Nguyễn Văn Phương cho rằng nếu mở rộng nguồn cung, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển các công cụ tài chính gắn với vàng minh bạch hơn, tình trạng "vàng một mình một giá" và chênh lệch 20-30 triệu đồng/lượng sẽ khó kéo dài.

Góc nhìn bổ sung

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa - nhấn mạnh cấu trúc cung - cầu bó hẹp và kiểm soát nhập khẩu khiến cơ chế bổ sung nguồn vàng khi giá tăng cao ở Việt Nam không hiệu quả như ở những thị trường khác. Do đó, khoảng cách 20-30 triệu đồng/lượng có thể kéo dài thay vì chỉ xuất hiện trong một vài phiên ngắn.

Sáng 1/4, giá vàng thế giới được niêm yết trên Kitco ở mức 4.679 USD/ounce, tăng 169 USD/ounce so với đầu giờ sáng qua.