Giá vàng trong nước tụt so với thế giới: Nguyên nhân và hệ quả

Hiện tượng giá vàng trong nước thấp hơn giá thế giới xuất hiện gần đây đang thu hút sự chú ý. Trong phiên giao dịch sáng 24/8, SJC và Doji cùng niêm yết giá vàng miếng ở mức 147 - 150 triệu đồng/lượng (mua - bán), trong khi giá trên Kitco được ghi nhận ở mức 4.638 USD/ounce. Theo quy đổi, giá vàng miếng trong nước bán ra thấp hơn giá vàng thế giới khoảng 1,4 triệu đồng/lượng. Cùng ngày, có nhận định rằng trong phiên sáng 24/8 giá vàng trong nước thấp hơn giá thế giới gần 2 triệu đồng/lượng.

Trước đó, trong phiên ngày 21/8, giá vàng miếng dao động quanh 143 triệu đồng/lượng, khi giá vàng thế giới ở mức 4.535 USD/ounce, tương ứng với mức thấp hơn khoảng 800.000 đồng/lượng. Đây là diễn biến hiếm gặp so với xu hướng 5 năm qua, khi giá trong nước thường cao hơn quy đổi khoảng 11 - 12 triệu đồng/lượng, thậm chí có thời điểm vào tháng 3 năm nay chênh lệch đạt kỷ lục 30 triệu đồng/lượng.

Ai lý giải và họ nói gì?

Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), phân tích rằng giá vàng quốc tế chuyển động rất nhanh theo dòng tiền toàn cầu, diễn biến đồng USD, lợi suất trái phiếu và kỳ vọng lãi suất. Ngược lại, giá vàng trong nước còn phụ thuộc vào những yếu tố nội tại như cung - cầu thực tế, tỷ giá, thanh khoản, tồn kho và tâm lý người mua, nên không nhất thiết tăng cùng tốc độ với thế giới.

Ông Huy lưu ý sức mua trong nước hiện chưa theo kịp đà tăng của giá quốc tế; người dân có xu hướng thận trọng, hạn chế mua đuổi. Doanh nghiệp kinh doanh vàng vì vậy phải cân đối giữa giá đầu vào, tồn kho và khả năng tiêu thụ, bởi tăng giá quá nhanh khi cầu yếu có thể làm giảm thanh khoản. Ông cho rằng đây là dấu hiệu tích cực: giá đang phản ánh rõ hơn cung - cầu thực tế chứ không chỉ chạy theo tâm lý toàn cầu.

Huỳnh Trung Khánh, Cố vấn cấp cao Hội đồng Vàng thế giới (WGC) tại Việt Nam, cùng quan điểm, nhấn mạnh yếu tố cung - cầu đang khiến khoảng cách với giá thế giới thu hẹp; số người bán gia tăng trong khi nhu cầu mua yếu, đặc biệt sau một số vụ việc liên quan đến kim cương và hoạt động thanh tra các doanh nghiệp kinh doanh vàng gần đây.

TS. Châu Đình Linh, giảng viên trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, cho rằng thị trường đang tái cân bằng sau giai đoạn tăng nóng. Ông chỉ ra việc minh bạch hóa giao dịch, tăng cường thanh tra để ngăn chặn thao túng giá và kỳ vọng về việc hình thành sàn giao dịch vàng quốc gia là những nhân tố then chốt dẫn đến diễn biến hiện nay.

Thay đổi chính sách và tác động dài hạn

Trong hơn 13 năm thực thi Nghị định 24/2012, Ngân hàng Nhà nước nắm độc quyền sản xuất vàng miếng SJC và kiểm soát chặt nhập khẩu vàng nguyên liệu. Cơ chế này từng góp phần ổn định thị trường nhưng cũng làm hạn chế nguồn cung, tạo ra mức chênh lệch lớn giữa giá trong nước và thế giới.

Bước ngoặt xuất hiện khi Nghị định 232/2025 có hiệu lực từ 10/10/2025, chính thức chấm dứt cơ chế độc quyền. Kèm theo Thông tư 34 hướng dẫn triển khai, từ đầu năm 2026 nhiều doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đủ điều kiện đã được cấp phép nhập khẩu nguyên liệu và sản xuất vàng miếng, tạo ra môi trường cạnh tranh trực tiếp với thương hiệu SJC.

Theo TS. Châu Đình Linh, những thay đổi quản lý này góp phần thu hẹp khoảng cách giá, giúp thị trường vận hành minh bạch và cạnh tranh hơn. Khi yếu tố độc quyền bị loại bỏ, giá vàng trong nước sẽ phản ánh sát hơn các biến động quốc tế, kéo theo việc cơ hội và rủi ro của nhà đầu tư phụ thuộc nhiều hơn vào xu hướng giá vàng thế giới.

Lời khuyên cho nhà đầu tư

• Nguyễn Quang Huy khuyến nghị có thể xem xét mua nhưng không nên mua mạnh chỉ vì chênh lệch thấp. Người chưa có vàng hoặc có tỷ trọng thấp và có nhu cầu tích lũy dài hạn có thể giải ngân từng phần, ưu tiên những nhịp điều chỉnh và giữ một phần tiền mặt để chủ động trước biến động. Ông cũng nhấn mạnh không nên xây dựng danh mục chỉ xoay quanh vàng; vàng nên đóng vai trò phòng thủ và bảo toàn giá trị, phần vốn tăng trưởng nên cân nhắc kênh khác.
• Phan Dũng Khánh lưu ý nhà đầu tư cần xác định mục tiêu: nếu mục tiêu là tích lũy và bảo toàn dài hạn, vàng vẫn phù hợp; còn nếu mục tiêu là “lướt sóng” kiếm lời ngắn hạn thì vàng không phải công cụ hiệu quả do nhiều rủi ro.
• TS. Châu Đình Linh khuyên những người coi vàng là công cụ đầu cơ ngắn hạn nên xem lại chiến lược, bởi dù khoảng cách với giá thế giới đã giảm, chênh lệch mua - bán trên thị trường vẫn còn lớn, khiến người mua chịu bất lợi ngay khi giao dịch nếu giá không tăng đủ mạnh để bù chi phí chênh lệch.

Tổng kết lại, sự kiện giá vàng trong nước thỉnh thoảng thấp hơn giá thế giới phản ánh một thị trường đang thay đổi: minh bạch hơn, cạnh tranh hơn và ít chịu chi phối bởi cơ chế độc quyền. Điều này mở ra cả cơ hội và thách thức cho nhà đầu tư, đồng thời yêu cầu lựa chọn chiến lược phù hợp với mục tiêu và khẩu vị rủi ro cá nhân.