Từ đỉnh 5.600 USD/ounce: Bao lâu nhà đầu tư 'đu đỉnh' mới có thể hòa vốn?

Tháng 1/2026, giá vàng vươn lên mốc kỷ lục quanh 5.600 USD/ounce, nhưng chỉ đến giữa năm thì lao dốc về khoảng 4.000 USD/ounce. Những ai mua gần đỉnh giờ đây đặt câu hỏi: phải chờ bao lâu mới "về bờ"?

Lịch sử cho thấy phục hồi có thể rất chậm

Một trong những ví dụ nổi bật là chu kỳ sau đỉnh 2011. Vàng đạt đỉnh khoảng 1.920 USD/ounce vào tháng 9/2011 rồi bước vào đà giảm kéo dài. Đến năm 2015, giá rớt xuống quanh 1.000 USD/ounce, tức mất gần 50% trong vài năm. Phải đến năm 2020, tức 9 năm sau, giá mới về lại được mức đỉnh 2011, khiến nhà đầu tư mua ở đỉnh năm 2011 mất gần một thập kỷ mới hòa vốn.

Giai đoạn giữa đó thị trường gần như "ngủ đông", giá chỉ dao động quanh vùng 1.100-1.300 USD/ounce.

Còn trước đó, cú sụp sâu sau đỉnh 1980 còn nghiêm trọng hơn. Sau khi lập đỉnh 850 USD/ounce vào tháng 1/1980, vàng rơi vào chu kỳ trầm lắng dài. Đến đầu năm 2001, giá chỉ còn khoảng 255 USD/ounce, giảm hơn 70% so với đỉnh, và phải đến đầu năm 2008 vàng mới chính thức vượt qua mốc 850 USD/ounce — mất gần 28 năm để quay lại đỉnh cũ.

Bối cảnh thị trường vàng hiện nay khác xưa

Không ít chuyên gia cảnh báo rằng lịch sử không nhất thiết lặp lại nguyên trạng, vì cơ cấu cầu vàng ở năm 2026 đã thay đổi căn bản. Lực cầu từ ngân hàng trung ương toàn cầu hiện rất mạnh. Ông Shaokai Fan, Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu kiêm Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng thế giới (WGC), cho biết năm 2025, khối ngân hàng trung ương đã mua tổng cộng 863 tấn vàng.

Mức này thấp hơn hơn 1.000 tấn của ba năm liền trước nhưng vẫn thể hiện xu hướng mua ròng tích cực. Các quốc gia như Ba Lan, Kazakhstan, Brazil và đặc biệt là Trung Quốc thường xuyên bổ sung dự trữ vàng.

Hơn nữa, thị trường hiện có sự tham gia đa dạng hơn: ngoài nhà đầu tư phương Tây trước đây, nay có ngân hàng trung ương, nhà đầu tư tổ chức, ETF và lượng cầu từ các thị trường châu Á. Sự đa dạng này giúp thị trường bớt phụ thuộc vào một nhóm nhà đầu tư đơn lẻ và tạo đệm vững hơn trước biến động.

Theo ông Shaokai Fan, các rủi ro như địa chính trị kéo dài, khả năng giảm lãi suất và lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương là những thực tế đang diễn ra và khó biến mất trong ngắn hạn.

Từ đỉnh 5.600 USD/ounce đến các kịch bản hòa vốn

Từ đỉnh 5.600 USD/ounce đầu năm 2026, vàng đã mất khoảng 27-30% giá trị. Thời gian để nhà đầu tư mua ở đỉnh hòa vốn có thể trải dài từ vài năm đến hơn một thập kỷ, phụ thuộc vào kịch bản xảy ra. Dưới đây là ba kịch bản phổ biến được nêu ra:

• Kịch bản lạc quan: 3-5 năm. Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sớm chuyển sang chu kỳ nới lỏng tiền tệ và lực mua từ ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì, vàng có thể quay lại vùng 5.000 USD/ounce trong 6-9 tháng tới, theo dự báo của Goldman Sachs. Tuy nhiên, để vượt qua mốc 5.600 USD/ounce cần thêm cú sốc địa chính trị đủ mạnh. Trong kịch bản này, nhà đầu tư mua ở đỉnh có thể hòa vốn sau 3-5 năm, khi vàng thiết lập mặt bằng giá mới cao hơn nhờ nhu cầu tích trữ và xu hướng phi đô la hóa.
• Kịch bản trung bình: 7-9 năm. Đây là viễn cảnh tương tự chu kỳ 2011-2020. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao, đà tăng của vàng sẽ bị kìm hãm. Ngân hàng trung ương vẫn mua nhưng không đủ mạnh để đẩy giá vượt đỉnh; vàng có thể dao động quanh vùng 3.500-4.500 USD/ounce trong nhiều năm. Nhà đầu tư "đu đỉnh" sẽ phải chờ 7-9 năm để giá quay lại 5.600 USD, tức khoảng năm 2033-2035.
• Kịch bản xấu nhất: 15-20 năm. Lịch sử từng ghi nhận chu kỳ suy giảm kéo dài 28 năm sau đỉnh 1980. Dù nhiều chuyên gia cho rằng xác suất kịch bản này thấp hơn nhờ nền tảng cầu đa dạng và bền vững hơn, nếu lạm phát được kiểm soát tốt, Fed duy trì lãi suất cao trong dài hạn và các ngân hàng trung ương giảm tốc mua vàng, kịch bản kéo dài vẫn có thể xảy ra. Khi đó nhà đầu tư mua ở 5.600 USD có thể phải chờ đến khoảng năm 2040-2045 — tức 15-20 năm — mới hòa vốn.

Kết luận: kiên nhẫn là chìa khóa

Thị trường vàng chịu ảnh hưởng của hàng loạt biến số: chính sách tiền tệ của Fed, căng thẳng địa chính trị, tỷ giá USD, nhu cầu trang sức, hoạt động mua bán của các ngân hàng trung ương và tâm lý đầu tư toàn cầu. Điều chắc chắn là việc "đu đỉnh" vàng đòi hỏi sự kiên nhẫn; lịch sử cho thấy thời gian hòa vốn có thể được tính bằng năm, thậm chí bằng thập kỷ.

Sau quyết định giữ nguyên lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), giá vàng tăng vượt 4.100 USD do kỳ vọng vào các dữ liệu kinh tế tích cực.