Tại sao người dân vẫn đặt niềm tin vào vàng dù không tạo ra của cải mới?

Dù vàng không trực tiếp sinh ra của cải mới cho nền kinh tế, nhiều người vẫn coi nó là nơi cất giữ giá trị an toàn. Hiện tượng này, theo chuyên gia, bắt nguồn không chỉ từ tâm lý cá nhân mà còn phản ánh trình độ phát triển của hệ thống tài chính quốc gia. Thay vì dùng biện pháp hành chính để hạn chế, giải pháp bền vững là xây dựng các kênh đầu tư đáng tin cậy hơn.

Vị thế truyền thống của vàng trong đời sống

Trong nhiều năm, vàng duy trì vai trò là tài sản tích trữ và một "lá chắn" trước những biến động kinh tế. Ngay cả khi xuất hiện nhiều kênh đầu tư mới, vàng vẫn giữ một vị trí đặc biệt trong tâm lý của người dân, nhất là nhóm trung niên và những người có tài sản tích lũy. Với họ, vàng không phải là công cụ để "làm giàu nhanh" mà là nơi giữ tiền an toàn, giảm lo ngại về rủi ro.

Chị Minh Hạnh (phường Đống Đa, Hà Nội) nói: “Tôi không kỳ vọng vàng giúp giàu nhanh, nhưng mua vàng thì ít nhất tôi ngủ ngon. Gửi tiết kiệm thì sợ lãi suất giảm, còn chứng khoán thì biến động quá mạnh, nhiều lúc không kiểm soát được”.

Bà Nguyễn Thị Đông (phường Định Công, Hà Nội) cũng chia sẻ thói quen cá nhân: “Con cháu cho bao nhiêu tiền tôi đều tiết kiệm mua vàng. Dù giá lên giá xuống thì vàng vẫn cứ là vàng trong mọi hoàn cảnh”.

Ký ức kinh tế và vai trò trú ẩn

Niềm tin vào vàng không chỉ xuất phát từ phân tích kinh tế hiện tại mà còn từ kinh nghiệm tích lũy qua các giai đoạn: khi lạm phát cao, tiền mất giá hoặc hệ thống tài chính thiếu ổn định, vàng từng là "phao cứu sinh". Vì vậy, ngay cả khi giá vàng biến động mạnh hoặc có lúc giảm sâu trong ngắn hạn, nhiều người vẫn giữ niềm tin dài hạn vào khả năng bảo toàn giá trị của kim loại quý này.

Trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn—từ áp lực lạm phát, biến động tỷ giá đến rủi ro địa chính trị—vàng tiếp tục được xem là một lựa chọn trú ẩn an toàn.

Góc nhìn chuyên gia: vàng không tạo ra giá trị gia tăng

Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS, TS. Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Trường Đại học Đại Nam - nhắc lại vai trò lâu đời của vàng như một công cụ bảo toàn giá trị và lý do các chính phủ, ngân hàng trung ương duy trì tỷ trọng vàng trong dự trữ quốc tế. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng vàng không tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Theo ông Đức, việc nắm giữ vàng khác biệt so với đầu tư vào sản xuất hay các công cụ tài chính sinh lời: vàng không trực tiếp đóng góp tạo của cải mới. Biến động giá vàng phần lớn phản ánh yếu tố tâm lý, kỳ vọng hoặc bất ổn vĩ mô, chứ không phải do tăng giá trị nội tại. Vì vậy, tích trữ vàng ở quy mô lớn trong dân cư không hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và có thể làm phân tán nguồn lực khỏi hoạt động sản xuất.

Ông Đức lưu ý thêm rằng ở nhiều quốc gia phát triển, vàng không phải là kênh đầu tư phổ biến như tại Việt Nam. Bên cạnh yếu tố văn hóa, nguyên nhân sâu xa là do thị trường tài chính ở những nước này đã phát triển: cổ phiếu, trái phiếu và quỹ đầu tư hoạt động minh bạch, hiệu quả và có khả năng sinh lời ổn định hơn, khiến nhà đầu tư ưu tiên phân bổ tài sản vào các công cụ đó thay vì vàng.

Giải pháp hướng tới giảm "vàng hóa"

Từ thực tế trên, ông Đức cho rằng thói quen nắm giữ vàng có thể thay đổi, nhưng không nên chỉ dựa vào các biện pháp hành chính. Cần tạo ra những lựa chọn đầu tư hấp dẫn và an toàn hơn cho người dân. Cụ thể, việc phát triển thị trường tài chính theo hướng minh bạch, đa dạng hóa sản phẩm, giảm thiểu rủi ro pháp lý và kinh tế là điều then chốt. Khi nhà đầu tư cảm thấy yên tâm với kênh như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản hoặc đầu tư sản xuất kinh doanh, họ sẽ tự điều chỉnh danh mục tài sản mà không cần can thiệp cưỡng chế.

Ông Đức cảnh báo: "Đáng lưu ý, việc siết chặt quản lý thị trường vàng bằng các biện pháp hành chính có thể dẫn đến hiệu ứng ngược; càng bị kiểm soát, nhu cầu sở hữu càng có xu hướng gia tăng".

Ông cũng nhấn mạnh quan điểm cốt lõi: "Vấn đề vàng hóa không nằm ở bản thân vàng, mà ở chất lượng của môi trường đầu tư. Khi nền kinh tế ổn định, thị trường tài chính phát triển và niềm tin được củng cố, vàng sẽ trở về đúng vị trí, vai trò của nó - một tài sản tích trữ, thay vì là lựa chọn ưu tiên của số đông nhà đầu tư", ông Đức cho hay.

Cú lập đỉnh rồi lao dốc của vàng trong năm 2026 không chỉ là một biến động giá đơn thuần, mà là tín hiệu cho thấy sự chuyển dịch sâu sắc trong cách...