Quyền lực dự trữ đảo chiều: Vàng lên ngôi trong chiến lược của các ngân hàng trung ương

Mối liên hệ giữa vàng và trật tự tài chính thế giới đã thay đổi rõ rệt: không còn chỉ là tài sản để "cất két" trong thời khủng hoảng, vàng hiện là một thành tố chiến lược trong cơ cấu dự trữ của nhiều quốc gia.

Diễn biến giá và bối cảnh thị trường

Đầu năm 2026, giá vàng lần đầu tiên vượt mốc 5.000 USD/ounce trong lịch sử; hiện tại kim loại quý được giao dịch quanh mức 4.300 USD/ounce. Trong giai đoạn này có một nhịp điều chỉnh mạnh: sau khi được định giá lên tới gần 5.600 USD/ounce, giá đã giảm gần 15% sau thông tin bổ nhiệm Chủ tịch Fed mới.

Chuyển dịch cấu trúc trong dự trữ quốc tế

Theo dữ liệu của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), vào cuối năm 2025 vàng chiếm 27% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu, vượt qua trái phiếu Chính phủ Mỹ (22%) và tài sản bằng euro (15%). Tỷ trọng này tăng từ mức 20% chỉ một năm trước đó, cho thấy sự dịch chuyển có mục tiêu trong chính sách dự trữ.

Kết quả khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC)

Ngày 16/6/2026, WGC công bố khảo sát thường niên với các kết quả chưa từng thấy:

• 89% người quản lý dự trữ kỳ vọng lượng vàng nắm giữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới.
• 45% số ngân hàng trung ương được khảo sát dự định tăng dự trữ vàng của họ trong năm 2026, con số cao nhất từ trước đến nay.
• 83% tin vàng sẽ chiếm tỷ trọng cao hơn trong tổng dự trữ sau 5 năm, tăng từ 76% của năm trước.
• 93% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát đang nắm giữ vàng, tăng từ 81% của năm 2025.

Động lực: phi đô la hóa và vai trò mới của các khối kinh tế

Một trong những động lực lớn đẩy nhu cầu vàng lên là xu hướng phi đô la hóa: khảo sát của WGC chỉ ra 74% người quản lý dự trữ kỳ vọng tỷ trọng của USD trong dự trữ toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới. Sự thay đổi này mang tính cấu trúc hơn là ngắn hạn.

Khối BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi cùng các thành viên mới như Saudi Arabia và UAE) nằm trong nhóm dẫn đầu xu hướng này. Tháng 10/2025, khối triển khai thử nghiệm "The Unit" — một công cụ thanh toán kỹ thuật số được bảo đảm 40% bằng vàng vật chất — tạo ra nguồn cầu vàng có tổ chức trong các nền kinh tế phát triển nhanh.

Con số về cầu và giá trị dự trữ

Tổng nhu cầu vàng toàn cầu năm 2025 đạt kỷ lục 5.002,3 tấn. Đến cuối năm 2025, tổng giá trị dự trữ vàng toàn cầu vượt mốc 4.000 tỷ USD, lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại vượt qua giá trị trái phiếu kho bạc Mỹ do nước ngoài nắm giữ.

Tác động của chính sách tiền tệ và niềm tin vào USD

Sự bổ nhiệm ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed vào tháng 1/2026 đã tạo ra một phản ứng tức thì trên thị trường: giá vàng lao dốc gần 15% từ đỉnh gần 5.600 USD/ounce khi thị trường tái định giá kỳ vọng về chính sách tiền tệ cứng rắn hơn. Tuy nhiên, hệ quả dài hạn lại là sự gia tăng tìm kiếm tài sản trung lập — trong đó vàng là lựa chọn hàng đầu — do nghi ngại về tính ổn định và độc lập của Fed.

Tỷ trọng của USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm từ 71% năm 1999 xuống còn khoảng 58,5% vào đầu năm 2026, phản ánh một chuyển dịch quyền lực tài chính toàn cầu.

Dự báo từ các định chế tài chính lớn

• J.P. Morgan dự báo giá vàng đạt trung bình 6.000 USD/ounce trong quý IV/2026 và 6.300 USD/ounce cuối 2027, với kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ mua 800 tấn vàng trong năm nay.
• OCBC điều chỉnh mục tiêu cuối năm xuống 5.100 USD/ounce (từ 5.350 USD) do áp lực từ kỳ vọng Fed diều hâu và rủi ro một số ngân hàng trung ương mới nổi phải bán vàng để bảo vệ nội tệ.
• UBS hạ mục tiêu xuống 5.500 USD/ounce (từ 5.900 USD/ounce), cảnh báo giá có thể lao xuống vùng 3.850-4.000 USD trong ngắn hạn nếu dữ liệu kinh tế Mỹ mạnh và Fed trì hoãn nới lỏng.
• Goldman Sachs dự báo Fed giữ nguyên lãi suất trong năm 2026, với áp lực từ dòng bán ròng 40-50 tỷ USD của nhà đầu tư tổ chức.
• Morgan Stanley đưa ra dự báo vàng đạt 4.800 USD/ounce trong quý IV/2026.

Các định chế đều nhất trí rằng nhu cầu từ ngân hàng trung ương, xu hướng phi đô la hóa và bất ổn địa chính trị sẽ tiếp tục là các yếu tố hỗ trợ giá vàng trong các tháng tới.

Vòng chủ sở hữu vàng đang mở rộng

Không chỉ còn là tài sản của các ngân hàng trung ương, vàng hiện được đưa vào danh mục của các quỹ bảo hiểm, quỹ tài sản quốc gia và cả những quỹ đầu tư liên quan tới tiền mã hóa — khiến kim loại quý chuyển dần từ vai trò tài sản phòng thủ sang một thành phần chiến lược trong danh mục của nhiều định chế tài chính lớn.

Cập nhật thị trường trong nước

Theo cập nhật giá vàng hôm nay, ngày 18/6, thị trường vàng trong nước giữ ổn định giá vàng miếng và tiếp tục giảm mạnh giá vàng nhẫn.

Nhìn chung, dù giá hiện ở quanh 4.300 USD/ounce, diễn biến dài hạn đang nghiêng về một kỷ nguyên vàng mới, được hỗ trợ bởi nhu cầu chính thức ngày càng lớn và một xu hướng chuyển dịch chiến lược trong dự trữ toàn cầu.