Nhập khẩu vàng của Trung Quốc lập đỉnh hơn 2 năm trước khi cơ chế cấp phép mới bắt đầu

Tổng quan giao dịch vàng nhập khẩu

Theo số liệu hải quan Trung Quốc được Bloomberg trích dẫn, nước này nhập khoảng 163 tấn vàng trong tháng 5, tăng so với 157 tấn của tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 3/2024. Lũy kế 5 tháng đầu năm, lượng vàng nhập khẩu đạt khoảng 692 tấn, tăng 76% so với cùng kỳ năm trước.

Thời điểm tăng nhập khẩu và thay đổi cơ chế

Sự gia tăng mạnh trong tháng 5 diễn ra ngay trước khi cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng mới có hiệu lực từ ngày 1/6. Bloomberg lưu ý rằng các ngân hàng thương mại có thể là nhóm được hưởng lợi lớn từ cơ chế mới, khi một số tổ chức sẽ chịu ít hạn chế hơn trong việc đưa vàng vào thị trường.

Nguyên nhân nhu cầu và xu hướng tiêu dùng

Theo ông Song Jiangzhen, nhà nghiên cứu tại Học viện Thị trường vàng Nam Quảng Châu, nhu cầu đối với vàng thỏi vật chất và các sản phẩm vàng tích lũy là một trong những động lực chính. Các sản phẩm vàng có trọng lượng nhỏ đang được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng vì cho phép phân bổ dòng tiền từng đợt thay vì phải mua một khoản lớn một lần. Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị còn nhiều bất định, một bộ phận nhà đầu tư cá nhân vẫn xem vàng là tài sản phòng thủ.

Hiệu ứng "dồn đơn" và vai trò các tổ chức tài chính

Ông Song cũng cho rằng thay đổi chính sách có thể tạo ra hiệu ứng "dồn đơn" trước khi cơ chế mới áp dụng: một số ngân hàng có thể đã đẩy nhanh việc sử dụng hạn ngạch cấp theo cơ chế cũ, dẫn tới lượng vàng nhập khẩu tăng đột biến. Điều này giúp giải thích chênh lệch giữa khối lượng nhập khẩu và khối lượng rút khỏi Sàn giao dịch vàng Thượng Hải.

Chênh lệch cung - cầu trên thị trường nội địa

Số liệu sàn giao dịch cho thấy lượng vàng rút trong tháng 5 chỉ đạt 63,5 tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 2/2020. Khoảng cách giữa lượng nhập khẩu và lượng rút cho thấy không phải toàn bộ vàng mới đã chảy ngay vào kênh tiêu dùng truyền thống như trang sức hay miếng vàng bán lẻ; một phần có thể đang được ngân hàng và tổ chức tài chính nắm giữ để quản lý tồn kho, phân phối dần cho khách hàng hoặc chuẩn bị cho cơ chế cấp phép mới.

Yếu tố mùa vụ và hành vi doanh nghiệp

Theo Ray Jia, Trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc của Hội đồng vàng thế giới, yếu tố mùa vụ đã hỗ trợ sự ổn định của ngành trang sức khi doanh nghiệp bổ sung nguồn cung sau những tháng mua vào yếu hơn. Giá vàng điều chỉnh có thể thúc đẩy hoạt động tái tích trữ, nhưng các doanh nghiệp kim hoàn thường thận trọng nếu giá tiếp tục giảm sâu do rủi ro tồn kho gia tăng.

Diễn biến giá vàng toàn cầu và tác động

Nhìn rộng hơn, nhu cầu tại Trung Quốc đã hạ nhiệt so với giai đoạn bùng nổ đầu năm nhưng chưa có dấu hiệu suy yếu đột ngột. Giá vàng thế giới đã giảm khoảng 25% sau khi từng lập kỷ lục gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1. Đợt điều chỉnh diễn ra trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông làm gia tăng lo ngại về lạm phát và kéo theo kỳ vọng lãi suất tại Mỹ có thể duy trì cao lâu hơn, làm tăng chi phí cơ hội nắm giữ vàng và gây sức ép lên giá.

Quan điểm các tổ chức tài chính lớn

Morgan Stanley nhận định vàng sẽ khó đạt mục tiêu 5.200 USD/oz trong nửa cuối năm 2026 nếu dòng tiền vào các quỹ ETF không cải thiện; các quỹ này đặc biệt nhạy cảm với kỳ vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, diễn biến lợi suất thực và tỷ giá USD. Tuy nhiên, Morgan Stanley vẫn duy trì quan điểm tích cực dài hạn với giả định căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt và giá dầu giảm sẽ làm dịu áp lực lạm phát. Các tín hiệu cứng rắn từ Fed khiến thị trường củng cố kỳ vọng lãi suất cao kéo dài, thậm chí không loại trừ khả năng tăng lãi suất trong năm nay.

Bank of America cũng điều chỉnh kỳ vọng ngắn hạn: sau khi từng dự báo vàng có thể lên 6.000 USD/oz trước mùa hè, ngân hàng này hiện cho rằng mục tiêu đó chưa thể đạt được. Chuyên gia Michael Widmer nêu việc thay đổi kỳ vọng về chính sách tiền tệ Mỹ là trở ngại lớn nhất đối với giá vàng trong ngắn hạn. Dù vậy, Bank of America vẫn nhìn nhận triển vọng dài hạn tích cực dựa trên các yếu tố như thâm hụt tài khóa lớn của Mỹ, nhu cầu vay nợ cao và chưa xuất hiện biện pháp đủ mạnh để thu hẹp thâm hụt.

Các diễn biến khác ảnh hưởng thị trường vàng

Ở góc nhìn hạ tầng, Hong Kong dự kiến đưa hệ thống thanh toán bù trừ vàng vào hoạt động từ tháng 7, nhằm hỗ trợ giao dịch vàng chuẩn London Good Delivery và tăng kết nối giữa nguồn cung phương Tây với nhu cầu tại châu Á.

Về quỹ, SPDR đã bán ròng 58 tấn vàng, giảm sở hữu xuống mức thấp nhất trong 9 tháng, trong bối cảnh giá vàng trượt dốc và lần đầu thủng mốc 4.000 USD kể từ đầu năm.

Kết luận ngắn

Việc nhập khẩu vàng của Trung Quốc trở lại vùng cao nhất kể từ tháng 3/2024 cho thấy sức mua tại thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới vẫn tồn tại, nhưng cấu trúc nhu cầu có dấu hiệu thay đổi với vai trò của ngân hàng và tổ chức tài chính rõ nét hơn. Trong khi đó, triển vọng giá ngắn hạn vẫn chịu nhiều áp lực từ kỳ vọng chính sách tiền tệ và diễn biến địa chính trị.