Giá vàng lao dốc hơn 30 triệu/lượng: nguyên nhân, hệ quả và hướng chuyển của thị trường Việt Nam

Trong ba tháng gần đây, thị trường vàng trong nước chứng kiến mức sụt giảm trên 30 triệu đồng/lượng, khiến một số nhà đầu tư mua vào thời điểm giá cao gặp thiệt hại lớn. Các chuyên gia nhận định cú tụt giá này không chỉ là điều chỉnh ngắn hạn mà còn báo hiệu giai đoạn vận động mới, có tính lành mạnh hơn cho thị trường vàng Việt Nam.

Nguyên nhân từ áp lực quốc tế và yếu tố nội địa

PGS,TS. Nguyễn Văn Phương - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho rằng nguyên nhân chính của đợt giảm sâu là do mặt bằng giá trước đó đã bị đẩy lên quá cao so với các yếu tố cơ bản. Vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, giá vàng thế giới liên tiếp thiết lập kỷ lục mới khi bất ổn địa chính trị tăng, nhiều nền kinh tế đứng trước rủi ro suy giảm tăng trưởng và nhà đầu tư kỳ vọng các ngân hàng trung ương lớn sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Trong bối cảnh đó, vàng trở thành tài sản trú ẩn được săn đón trên diện rộng.

Ở trong nước, đà tăng của kim loại quý bị khuếch đại bởi những đặc thù như nguồn cung vàng miếng hạn chế, cơ chế quản lý riêng và tâm lý ưu tiên một số thương hiệu vàng. Có thời điểm, giá vàng miếng trong nước cao hơn giá vàng thế giới quy đổi tới hơn 20 triệu đồng/lượng. Theo ông Phương, khi chênh lệch bị giãn quá lớn, chỉ cần giá vàng thế giới đảo chiều thì thị trường trong nước sẽ phải điều chỉnh rất nhanh và mạnh.

Hành vi nhà đầu tư và hậu quả ngắn hạn

Trong giai đoạn giá liên tục tăng, hình ảnh người dân xếp hàng từ sớm trước cửa hàng vàng trở nên phổ biến, nhiều người tham gia do tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) và kỳ vọng giá tiếp tục tăng. Tuy nhiên khi chiều hướng đảo chiều, nhà đầu tư mua ở vùng giá đỉnh phải chịu lỗ nặng: với mức giảm hơn 30 triệu đồng/lượng từ đỉnh, nhiều người mất hàng chục triệu đồng chỉ sau vài tháng nắm giữ.

Theo PGS,TS. Nguyễn Văn Phương, phần lớn nhà đầu tư hiện không dám bán vì tiếc nuối nhưng cũng không còn mặn mà mua thêm; dòng tiền đầu cơ trước đây đang chuyển sang trạng thái phòng ngự hoặc rút lui.

Bất cập thị trường và cơ hội chỉnh sửa cơ chế

TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa - nhìn nhận đợt điều chỉnh này làm lộ rõ những bất cập tồn tại lâu của thị trường vàng Việt Nam. Việc nhập khẩu vàng nguyên liệu bị kiểm soát chặt, số lượng đầu mối kinh doanh vàng miếng hạn chế và tâm lý chuộng thương hiệu đã kéo khoảng cách giữa giá trong nước và thế giới ở mức cao, tạo điều kiện cho hoạt động đầu cơ phát triển và làm giá trong nước đôi khi tách rời xu hướng quốc tế.

Khi cơ quan quản lý tăng cường giám sát cùng lúc giá vàng thế giới điều chỉnh giảm, không gian cho hoạt động đầu cơ dựa trên chênh lệch đã bị thu hẹp nhanh chóng. Ông Lộc đánh giá 3 tháng qua có thể xem là giai đoạn "giải nhiệt bắt buộc" của thị trường, khi các giao dịch mua đi bán lại để kiếm lời nhanh không còn phổ biến; thanh khoản giờ đây chủ yếu phục vụ tích lũy dài hạn và nhu cầu tiêu dùng thực tế.

Xu hướng giá và lời khuyên cho nhà đầu tư

Trong tương lai gần, mặt bằng giá vàng được dự báo sẽ thiết lập ở mức thấp hơn đáng kể so với đỉnh trước đó, đồng thời khoảng cách giữa giá trong nước và thế giới sẽ dần thu hẹp. Ông Lộc nhấn mạnh điều này không có nghĩa vàng mất vai trò trong danh mục tài sản; ngược lại, vàng vẫn là công cụ phòng ngừa rủi ro hữu hiệu trước biến động toàn cầu, nhưng kỳ vọng lợi nhuận lớn trong thời ngắn sẽ giảm đi.

Đây cũng là thời điểm thuận lợi để hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng: thu hẹp chênh lệch giá với thế giới, đa dạng hóa sản phẩm và tăng tính liên thông với thị trường quốc tế, đồng thời kiểm soát rủi ro "vàng hóa" nền kinh tế. Với nhà đầu tư cá nhân, bài học rút ra là không nên chạy theo tâm lý đám đông; giá vàng không phải lúc nào cũng đi lên và những giai đoạn hưng phấn thường tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh mạnh.

Số liệu thị trường

Ngày 30/5, các doanh nghiệp niêm yết giá vàng miếng SJC ở mức 156 - 159 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). So với mức đỉnh khoảng 190,9 triệu đồng/lượng cách đây 3 tháng, giá vàng miếng SJC đã giảm gần 32 triệu đồng/lượng.

Tổng kết lại, sau nhiều năm là tâm điểm của dòng tiền đầu cơ, thị trường vàng Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới: ít sôi động hơn, thận trọng hơn và hướng nhiều hơn tới vai trò tích lũy dài hạn — một điều chỉnh cần thiết sau giai đoạn tăng quá nóng.