Bí ẩn kho vàng 2.346 tấn của Trung Quốc: Mua ngầm, kho quốc tế và tham vọng 'phi đô la'

Số liệu chính thức và diễn biến gần đây

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa (PBOC), tính đến cuối tháng 6/2026, Trung Quốc nắm giữ 75,44 triệu troy ounce vàng, tương đương 2.346 tấn. Đây là kết quả của 20 tháng mua liên tiếp, chuỗi mua dài nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được tổng hợp vào năm 2015.

Riêng trong tháng 6/2026, PBOC ghi nhận mua thêm 48.000 ounce (khoảng 15 tấn), con số mua hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 10/2023. Động thái diễn ra trong bối cảnh giá vàng thế giới giảm khoảng 12% trong tháng 6, lần đầu tiên rớt xuống dưới mốc 4.000 USD/ounce kể từ 11/2015, cho thấy PBOC tận dụng thời điểm giá xuống để cải thiện cơ cấu dự trữ.

Về tỷ trọng trong tài sản ngoại hối, giá trị vàng do Trung Quốc nắm giữ đang đạt kỷ lục, chiếm khoảng 9,6% tổng dự trữ ngoại hối quốc gia.

Những nghi vấn về quy mô thực tế

Dù con số chính thức là 2.346 tấn, nhiều nhà phân tích quốc tế cho rằng đây chỉ là phần hiển thị trên bề mặt. Financial Times dẫn kết luận từ các chuyên gia của Société Générale rằng theo dõi nhập khẩu và dòng chảy thương mại cho thấy Trung Quốc có thể mua nhiều vàng hơn con số công bố, có thể lên tới 250 tấn/năm, vượt xa các báo cáo chính thức hàng năm.

Bruce Ikemizu, Giám đốc Hiệp hội Thị trường Kim loại quý Nhật Bản, cho rằng các thống kê chính thức khó thuyết phục giới phân tích và ước tính lượng vàng dự trữ thực tế của Trung Quốc có thể gần 5.000 tấn, tức gần gấp đôi số liệu được công bố.

Phương thức mua và che giấu luồng vàng

Theo các báo cáo, PBOC thường xuyên ủy nhiệm cho các ngân hàng thương mại nhà nước như Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) hay Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) thực hiện mua hộ trên thị trường quốc tế. Ngoài giao dịch qua các ngân hàng, Trung Quốc cũng thực hiện thỏa thuận mua bán với các đối tác như JP Morgan (London) và các nhà máy tinh luyện ở Nam Phi và Thụy Sĩ.

Các báo cáo còn cho biết Bắc Kinh tiến hành các thỏa thuận song phương thanh toán bằng Nhân dân tệ với Nga, các giao dịch này nằm ngoài cả dữ liệu hải quan lẫn thống kê dự trữ chính thức. Một phương thức khác là "tiền tệ hóa" vàng thành dự trữ chính thức trước khi vận chuyển về nước, giúp tránh việc ghi nhận luồng vàng qua các kênh hải quan (ví dụ từ London đến Bắc Kinh).

Hình thức mua gián tiếp và căn chỉnh luồng giao nhận là cách nhiều ngân hàng trung ương sử dụng để quản lý tài sản linh hoạt và bảo mật tính thông tin giao dịch.

Mạng kho vàng toàn cầu và tham vọng định giá

Bên cạnh kho dự trữ trong nước, Trung Quốc tích cực thiết lập hệ thống kho lưu ký vàng quốc tế. Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) đưa vào vận hành kho giao nhận vàng vật chất đầu tiên tại Hồng Kông vào tháng 6/2025 và đang mở rộng sang Singapore, Zurich và Dubai.

Chiến lược này không chỉ gia tăng tính an toàn cho nguồn cung vàng của Trung Quốc mà còn nhằm hỗ trợ mục tiêu lớn hơn: giảm sự phụ thuộc vào uy tín tín dụng các đồng tiền phát hành nước ngoài và thúc đẩy quá trình "phi đô la hóa". Vàng được coi là công cụ dự phòng độc lập khỏi rủi ro thanh toán quốc tế gắn với đồng USD.

Song song, Bắc Kinh thúc đẩy việc phát triển hợp đồng vàng định giá bằng Nhân dân tệ, có khả năng giao hàng bên ngoài đại lục, với mục tiêu nâng tầm đồng nội tệ và tạo lập một trung tâm giao dịch song song ít phụ thuộc vào hệ thống định giá truyền thống ở London và New York. Trung Quốc cũng mời gọi các đối tác, đặc biệt là các nước BRICS và nhiều nền kinh tế đang phát triển, lưu trữ vàng tại các kho của SGE.

Mục tiêu tăng tỷ lệ vàng trong dự trữ và triển vọng

Theo nền tảng tài chính Bắc Mỹ NAI500, Trung Quốc đặt mục tiêu nâng tỷ lệ vàng trong tổng dự trữ quốc gia từ mức 9,6% hiện tại lên khoảng 10-12%. Con số này cho thấy chiến lược mua vàng của Bắc Kinh nhiều khả năng vẫn tiếp tục trong trung hạn.

Tình hình giá trong nước

Sáng nay (25/7), giá vàng miếng SJC quay đầu tăng trở lại. Theo đó, vàng miếng SJC lên mốc 141,5 triệu đồng/lượng. Chênh lệch mua vào - bán ra vẫn cao...