NHNN khẳng định chỉ cấp phép nhập vàng cho các đầu mối đủ năng lực, không mở cửa cho hàng nghìn DN nhỏ lẻ

Hiện nay cả nước có gần 7.000 doanh nghiệp tham gia lĩnh vực sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ. Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho rằng cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cần được giới hạn cho những tổ chức, doanh nghiệp, ngân hàng thương mại thực sự có năng lực, thay vì cấp đại trà cho hàng nghìn DN nhỏ lẻ.

Đề xuất mở cửa của Hiệp hội và phản hồi từ NHNN

Trong góp ý gửi cơ quan soạn thảo đối với dự thảo sửa đổi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP), Hiệp hội Kinh doanh vàng đề nghị nới lỏng hơn quy định về nhập khẩu vàng nguyên liệu cho sản xuất trang sức mỹ nghệ.

Cụ thể, Hiệp hội đề xuất cho phép doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập vàng nguyên liệu theo khối lượng ký hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài và chỉ cần đăng ký với ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản giao dịch; thủ tục tương tự như các ngành nhập nguyên liệu khác (dệt may, da giày, cơ khí…). Đồng thời, Hiệp hội kiến nghị DN thực hiện đăng ký kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu, sử dụng cho sản xuất trong nước và xuất khẩu gửi NHNN, Bộ Công thương để quản lý cán cân thương mại và theo dõi cung cầu ngoại tệ.

Tuy nhiên, NHNN không tán thành với đề xuất trên. Cơ quan này viện dẫn tinh thần tại Thông báo Kết luận số 211/TB-VPTW (Tổng Bí thư chỉ đạo “mở rộng quyền nhập khẩu có kiểm soát để tăng cung vàng, góp phần giảm chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời hạn chế tình trạng buôn lậu vàng qua biên giới”). Theo NHNN, cụm từ "có kiểm soát" đòi hỏi chỉ cấp phép cho những đầu mối đủ năng lực nhằm điều tiết dòng ngoại tệ, tránh rủi ro buôn lậu và rửa tiền nếu cho phép hàng nghìn DN nhỏ nhập khẩu trực tiếp.

Tham chiếu thực tiễn quốc tế và quan điểm của NHNN

NHNN dẫn kinh nghiệm từ Trung Quốc, nơi thị trường vàng phát triển lớn nhất thế giới và có cơ chế tương đồng, cho thấy Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc chỉ cấp phép nhập khẩu vàng cho 13 ngân hàng thương mại (trong đó 9 ngân hàng nội địa và 4 ngân hàng nước ngoài). Trên cơ sở này, NHNN cho rằng quy định cấp phép cần được thiết kế tối ưu, phù hợp với thực tế Việt Nam.

Do vậy, Nghị định 232 cho phép doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đáp ứng điều kiện mới được nhập khẩu vàng nguyên liệu. NHNN nhấn mạnh quy định này nhằm gia tăng nguồn cung vàng chính ngạch, nâng cao minh bạch, ổn định nguồn cung và khuyến khích các doanh nghiệp chế tác đầu tư lâu dài.

Theo NHNN, với sự tham gia của những doanh nghiệp và NHTM có tiềm lực, hoạt động nhập khẩu và phân phối vàng nguyên liệu sẽ diễn ra chuyên nghiệp, minh bạch và đảm bảo khả năng đáp ứng nhu cầu của ngành sản xuất trang sức, mỹ nghệ trên toàn quốc.

Chuyển đổi quản lý: bãi bỏ giấy chứng nhận tiền kiểm, tăng trách nhiệm hậu kiểm

Trong dự thảo đang lấy ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, NHNN đã sửa đổi theo hướng bãi bỏ việc coi hoạt động sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện phải được NHNN cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân thực hiện sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức mỹ nghệ phải tuân thủ các quy định pháp luật về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng, chống rửa tiền và các quy định khác có liên quan.

Việc bổ sung này nhằm phù hợp với Luật Đầu tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đồng thời làm rõ chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tránh hiểu nhầm rằng bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh đồng nghĩa với bãi bỏ mọi nghĩa vụ tuân thủ pháp luật chuyên ngành.

Vai trò của Bộ Khoa học và Công nghệ

NHNN khẳng định việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức mỹ nghệ không đồng nghĩa với việc xóa bỏ trách nhiệm quản lý nhà nước về chất lượng, đo lường, nguồn gốc, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ tuân thủ của chủ thể kinh doanh vàng.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục thực hiện chức năng kiểm tra, quản lý đo lường và chất lượng đối với vàng trang sức mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường theo quy định pháp luật. Hiện Bộ đang soạn thảo văn bản quy định quản lý đo lường, chất lượng cho các loại vàng này nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý chuyên ngành và đồng bộ với việc chuyển đổi phương thức quản lý.

Theo cập nhật giá vàng hôm nay, ngày 26/6, thị trường vàng trong nước đã đảo chiều tăng mạnh đối với giá vàng miếng và giá vàng nhẫn.