Khai thông 'kho vàng' trong dân: Cơ hội bổ vốn và bộ điều kiện bắt buộc để tránh rủi ro

Nguồn vàng đang nằm trong dân được ví như một kho tài sản khổng lồ: theo ước tính, lượng vàng này lên tới hàng trăm tấn, tương đương hàng chục tỷ USD. Nếu chuyển hóa hợp lý, nó có thể bổ sung vốn cho nền kinh tế, giảm bớt gánh nặng cho nguồn tín dụng ngân hàng và cung cấp nguồn vốn trung, dài hạn cho sản xuất, đầu tư.

Tiềm năng và những thách thức lớn

Tuy vậy, huy động vàng từ dân không đơn giản và có thể kèm theo nhiều rủi ro. Điểm đáng lưu ý gồm:

• Bất ổn về giá vàng trên thị trường thế giới, khiến tổ chức huy động chịu rủi ro chênh lệch giá và mất an toàn tài chính nếu cơ chế không hợp lý.
• Người dân giữ vàng chủ yếu để bảo toàn tài sản; do đó, thiếu cơ chế bảo đảm minh bạch, an toàn và hấp dẫn sẽ khó thuyết phục họ đưa vàng vào lưu thông.
• Huy động vàng ồ ạt nếu không kiểm soát tốt có thể gây áp lực lên thị trường ngoại hối và chính sách tiền tệ, ảnh hưởng đến ổn định vĩ mô và thanh khoản.
• Vấn đề xác minh nguồn gốc vàng đang là điểm yếu: hệ thống cơ sở dữ liệu về vàng chưa đồng bộ, thiếu minh bạch, gây khó khăn trong theo dõi giao dịch và tăng rủi ro gian lận, rửa tiền.

Gợi ý chính sách từ chuyên gia

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng huy động vàng để làm nguyên liệu cho ngành vàng trang sức là cơ hội nhưng đi kèm nhiều thách thức. Ông nhấn mạnh cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro chặt chẽ và bảo vệ quyền lợi cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, một số giải pháp then chốt gồm:

• Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vàng chứa thông tin nguồn gốc vàng, lịch sử giao dịch, danh tính người bán và chứng từ hợp pháp để tạo môi trường giao dịch minh bạch và giảm gian lận.
• Triển khai hệ thống xác minh khách hàng điện tử (eKYC) kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia, giúp doanh nghiệp xác minh danh tính người bán nhanh chóng, giảm rủi ro và thuận tiện trong tuân thủ quy định PCRT.
• Đặt ra tiêu chí chặt chẽ cho doanh nghiệp tham gia huy động vàng, ví dụ: vốn hoạt động và minh bạch tài chính, công bố thông tin định kỳ, kết nối với cơ quan quản lý, bảo vệ quyền lợi khách hàng, bảo hiểm rủi ro…
• Chú ý cân đối ngoại tệ, thiết kế chính sách thuế phù hợp và tăng cường giám sát, cảnh báo sớm để phát hiện dấu hiệu bất thường trong giao dịch vàng.
• Thực hiện thí điểm mô hình huy động vàng tại một số khu vực hoặc doanh nghiệp nhất định trước khi áp dụng rộng rãi, nhằm rút kinh nghiệm về hạ tầng và cơ chế giám sát.

Kết luận: Thận trọng nhưng không nên bỏ lỡ

Huy động vàng trong dân có thể mở thêm kênh vốn cho nền kinh tế, nhưng không phải là “đũa thần” giải quyết mọi bài toán vốn. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát rủi ro, chính sách này có thể gây hệ lụy đối với thị trường tài chính và ổn định vĩ mô. Do đó, việc khai thác nguồn lực vàng cần được tiến hành thận trọng, minh bạch, gắn với mục tiêu ổn định kinh tế và phát triển bền vững.

Ghi chú thị trường: Giá vàng hôm nay, 24-4, tiếp tục đi xuống khi áp lực chốt lời gia tăng sau giai đoạn tăng sốc.