Từ mức đỉnh 5.500 USD/ounce tới kỷ nguyên vàng vật chất: thị trường vàng đang được định vị lại

Vàng vật chất lên ngôi sau cú sốc giá

Sau thời điểm giá chạm mốc 5.500 USD/ounce rồi giảm sâu, cách nhìn về vàng đã dịch chuyển đáng kể: ngày càng nhiều nhà đầu tư xem vàng như một tài sản chiến lược trong cuộc cạnh tranh tiền tệ toàn cầu.

Thay đổi cơ cấu nhu cầu toàn cầu

Năm 2026 được coi là bước ngoặt: lần đầu tiên nhu cầu đầu tư vật chất (vàng miếng, vàng xu) được dự báo vượt qua nhu cầu trang sức để trở thành phân khúc lớn nhất trên thị trường toàn cầu, theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC). Đây là một thay đổi cơ cấu phản ánh chiến lược và tâm lý nhà đầu tư toàn cầu.

Nhu cầu trang sức toàn cầu đã giảm 19% trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục giảm thêm 11% trong năm 2026 do mức giá quá cao. Ngược lại, dòng tiền đổ vào vàng miếng và vàng xu tăng mạnh.

Số liệu quý I/2026

• Nhu cầu đầu tư vàng vật chất trong Quý I/2026 đạt 474 tấn - mức cao thứ hai trong lịch sử, chỉ sau Quý II/2013.
• Trung Quốc dẫn đầu với mức cầu kỷ lục 207 tấn, tăng 67% so với cùng kỳ năm ngoái.
• Ấn Độ tăng 34% lên 62 tấn.
• Các ngân hàng trung ương vẫn mua ròng lớn: mặc dù giảm so với đỉnh 1.087 tấn năm 2024, họ vẫn mua ròng 244 tấn trong Quý I/2026, với Ba Lan và Uzbekistan dẫn đầu.

Nguồn cung khó tăng mạnh

Về phía cung, phản ứng với giá vàng ở mức cao chỉ là tăng nhẹ: sản lượng khai thác tăng 2% trong năm 2025 và được dự báo tăng 2,4% trong năm 2026. Vàng tái chế hầu như đứng yên, chỉ tăng 2,8% trong năm 2025, khi người dân chọn giữ vàng làm nơi trú ẩn thay vì bán ra. Trong bối cảnh cầu tăng nhanh mà cung không kịp, nền tảng cho xu hướng tăng dài hạn của vàng được củng cố.

Cuộc đối đầu thầm lặng: vàng giấy và vàng vật chất

Đằng sau các giao dịch còn là một cuộc chuyển dịch cấu trúc giữa thế giới vàng giấy (phương Tây) và thế giới vàng vật chất (phương Đông). Thị trường vàng phương Tây chủ yếu vận hành qua các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai, ETF và quyền chọn, tạo ra lượng giao dịch "trên giấy" lớn hơn nhiều lượng vàng vật chất thực tế lưu thông.

Nếu vàng vật chất không bị rút khỏi hệ thống, các ngân hàng có thể tiếp tục bán khống và kìm giá mà không dễ bị phát hiện. Tuy nhiên, việc Nga bị đóng băng tài sản năm 2022 đã khiến các ngân hàng trung ương châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và các nước BRICS, bắt đầu rút vàng vật chất về kho dự trữ nội địa, làm thay đổi cán cân quyền lực trên thị trường vàng.

Tác động tới mối tương quan truyền thống

Theo RBC Wealth Management, một trong những hệ quả là mối tương quan giữa giá vàng và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ (TIPS) đã thay đổi mạnh: mối tương quan từng là 84% trong gần 20 năm trước thì giờ chỉ còn 3%, cho thấy vàng không còn "nghe lời" các ngân hàng trung ương phương Tây như trước.

Yếu tố rủi ro và chính sách vĩ mô

Nhiều yếu tố vĩ mô tiếp tục khuấy động thị trường. Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11/2026 có thể dẫn tới một chính phủ chia rẽ, gia tăng bất ổn chính sách và hỗ trợ vai trò của vàng như công cụ phòng ngừa rủi ro. Gánh nặng nợ công toàn cầu ở mức 353 nghìn tỷ USD được xem như một "quả bom hẹn giờ"—khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hẹp bảng cân đối, thị trường tư nhân phải hấp thụ lượng trái phiếu lớn, làm suy yếu niềm tin vào USD và thúc đẩy dòng tiền vào vàng.

Quyết định của Ấn Độ tăng thuế nhập khẩu vàng từ 6% lên 15% từ tháng 4/2026 có thể cắt giảm 50-60 tấn nhu cầu của nước này trong năm 2026. Tuy nhiên, điều này cũng tạo cơ hội cho các trung tâm vàng mới như Thái Lan và Singapore trở thành điểm đến hấp dẫn cho dòng vàng vật chất dịch chuyển.

Vàng trong chiến lược đầu tư

Thị trường vàng năm 2026 khác biệt rõ rệt so với một thập kỷ trước: vàng không còn chỉ dành cho nhà đầu tư bảo thủ hay người tích trữ truyền thống mà đã trở thành một thành tố quan trọng trong chiến lược tài chính toàn cầu.

Ba nguyên tắc được chuyên gia gợi ý

1. Đừng chạy theo đám đông.

   Feroz Azeez, Phó CEO của Anand Rathi Wealth, cảnh báo nhà đầu tư dễ bị FOMO. Ông thẳng thắn: "Đây không phải thời điểm tốt để mua", và khuyến nghị kiên nhẫn theo chiến lược dài hạn thay vì cố dự đoán đỉnh đáy.

2. Đa dạng hóa danh mục.

   WGC khuyến nghị tỷ trọng vàng lý tưởng là 5-15%, với 10% là điểm khởi đầu phổ biến. Cameron Judd từ Quỹ Victor Smorgon Partners cũng cho rằng danh mục nên có từ 5-10% vàng để vừa phòng hộ rủi ro vừa không bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng từ cổ phiếu hay bất động sản.

3. Tập trung vào bức tranh vĩ mô.

   Kalpen Parekh, CEO của DSP Mutual Fund, nói ông ưu tiên các nguyên lý dài hạn và bỏ qua nhiễu thông tin hàng ngày. Thay vì chú ý tới giá vàng từng ngày, hãy tự hỏi: "điều gì đang thay đổi thế giới và vàng đóng vai trò gì". Họ theo dõi chính sách Fed, địa chính trị, xu hướng mua vàng của ngân hàng trung ương và nợ công toàn cầu—những biến số định hình thị trường dài hạn.

Giá bạc hôm nay ngày 7/7, bạc Phú Quý, Doji, Ancarat, Sacombank-SBJ nối tiếp đà giảm, duy trì quanh vùng 63 triệu đồng/kg.