Khai thác vàng thắng lớn giữa cơn bão giảm giá: Nghịch lý 26% mở ra cơ hội nghìn tỷ

Nghịch lý thị trường: vàng đã mất giá mạnh kể từ đỉnh 5.589 USD/ounce (tháng 1/2026) và hiện giao dịch quanh 4.157 USD/ounce, tương đương giảm khoảng 26% trong chưa đầy 6 tháng. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của các nhà khai thác kim loại quý lại đang ở mức cao chưa từng có.

Số liệu lợi nhuận và dòng tiền của thợ mỏ

Agnico Eagle Mines vừa công bố doanh thu quý đầu năm đạt 4,1 tỷ USD, tăng 66% so với cùng kỳ, với lợi nhuận ròng lên tới 1,7 tỷ USD. Hãng cho biết chi phí khai thác mỗi ounce chỉ khoảng 1.483 USD, trong khi giá bán trung bình thực tế ở mức 4.861 USD, tức họ lãi hơn 3.300 USD trên mỗi ounce — lý do công ty mô tả đây là "quý tốt nhất trong lịch sử công ty".

Các nhà khai thác khác cũng báo cáo con số ấn tượng: AngloGold Ashanti đạt dòng tiền tự do 1,2 tỷ USD, tăng 190% so với năm trước; Kinross Gold có dòng tiền tự do kỷ lục 837,5 triệu USD và lợi nhuận ròng 843 triệu USD; công ty khai thác tại Mỹ Latinh Mineros ghi doanh thu gần 292 triệu USD trong quý, tăng 82% và lợi nhuận ròng tăng 131%.

Tại sao thợ mỏ vẫn kiếm tiền dù giá vàng giảm?

Dù giá vàng hiện quanh 4.157 USD, mức này vẫn cao hơn đáng kể so với chi phí khai thác được báo cáo, thường chỉ vào khoảng 1.500 - 1.700 USD. Nhiều công ty thợ mỏ vì vậy vẫn đang "hốt bạc" với biên lợi nhuận rộng.

Thị trường phản ứng bằng nỗi sợ

Một nghịch lý khác là trong khi các doanh nghiệp báo lợi nhuận và dòng tiền dồi dào, cổ phiếu ngành lại bị bán mạnh. Quỹ GDX — chuyên đầu tư vào các công ty khai thác vàng hàng đầu — đã giảm hơn 22% trong 3 tháng qua. Lý do chính là tâm lý: nhà đầu tư lo giá vàng sẽ tiếp tục giảm, thậm chí xuống 3.000 hay 2.500 USD, và vì vậy bán trước để tránh rủi ro.

Bài học từ quá khứ và thay đổi chiến lược của ngành

Những năm 2011-2012 cho thấy khi giá vàng cao, nhiều công ty đã vay nợ mở rộng và sau đó gặp khó khi giá giảm. Lần này các doanh nghiệp thận trọng hơn: thay vì dồn tiền vào mở rộng, họ dùng lợi nhuận để trả nợ, chia cổ tức và mua lại cổ phiếu.

Ví dụ, AngloGold Ashanti công bố chương trình mua lại cổ phiếu trị giá 2 tỷ USD, còn Kinross đã trả lại khoảng 350 triệu USD cho cổ đông chỉ trong 3 tháng đầu năm.

Hai luồng quan điểm trong giới đầu tư

Phe lạc quan cho rằng vàng có thể đã thiết lập một "nền tảng mới" và sẽ không quay xuống dưới 4.000 USD trong tương lai gần. Họ trích dẫn các yếu tố hỗ trợ như xung đột tại Ukraine và Trung Đông, căng thẳng Mỹ-Trung, lạm phát kéo dài và sự mất giá của đồng USD. Với chi phí khai thác trung bình dưới 2.000 USD, họ tin các công ty thợ mỏ vẫn sẽ tiếp tục có lợi nhuận và cổ phiếu ngành trở nên hấp dẫn.

Phe bi quan cảnh báo rằng nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) buộc phải tăng lãi suất mạnh để chống lạm phát, đồng USD sẽ mạnh lên và giá vàng chịu áp lực lớn. Trong kịch bản lạc quan địa chính trị, vàng có thể mất vai trò kênh trú ẩn và rơi về khoảng 3.000 - 3.500 USD, khi đó lợi nhuận của thợ mỏ sẽ nhanh chóng bị thu hẹp.

Định giá cổ phiếu ngành và dấu hiệu thị trường

Hiện có doanh nghiệp trong ngành đang giao dịch ở mức chỉ bằng 3-4 lần lợi nhuận hàng năm — thấp hơn nhiều so với mức bình thường khoảng 15 lần. Sự định giá thấp như vậy phản ánh kỳ vọng rằng lợi nhuận sẽ lao dốc trong tương lai.

Không ai dự đoán chắc vàng sẽ đi lên hay xuống trong những tháng tới. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy khi một ngành làm ăn tốt nhưng cổ phiếu bị bán tháo như sắp phá sản, đó thường là dấu hiệu của một "điểm uốn" — thời điểm thị trường có thể đảo chiều.

Theo VanEck và Discovery Alert

Sau 1 tuần liên tục biến động mạnh, trong đó giảm là chủ yếu, chuyên gia nhận định giá vàng tuần tới có thể tiếp tục suy giảm.