Dầu tăng vọt, vàng lao dốc: phản ứng dữ dội của thị trường sau bế tắc đàm phán Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa mở tuần giao dịch với động thái mạnh mẽ: vàng sụt sâu trong khi dầu thô vọt lên. Tín hiệu căng thẳng gia tăng tại Trung Đông sau việc đàm phán giữa Mỹ và Iran không đi đến kết quả đã kích hoạt làn sóng bán tài sản và điều chỉnh vị thế trên nhiều thị trường cùng lúc.

Diễn biến giá vàng trong phiên châu Á

Giá vàng giao ngay bị kéo xuống mạnh ngay đầu tuần ở châu Á. Vào lúc 7h ngày 13/4, vàng giảm khoảng 2%, xuống gần 4.640 USD/ounce. Chỉ trong vòng một giờ sau đó, giá hồi phục một phần, thu hẹp đà giảm khoảng 45 USD và quay lại mốc 4.700 USD/ounce.

Tác động từ thị trường dầu khí

Yếu tố kích hoạt chính khiến vàng lao dốc là sự bùng nổ của giá dầu cùng với lực tăng của đồng USD. Ngay sau khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, quân đội Mỹ công bố kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu.

Thị trường dầu phản ứng gần như tức thì: giá dầu WTI tăng hơn 8% lên 104,3 USD/thùng, trong khi dầu Brent cũng leo lên 102,5 USD/thùng, tăng 7,7%. Mức tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn phản ánh nỗi lo về rủi ro nguồn cung năng lượng.

Phát ngôn chính trị và hiệu ứng lan tỏa

Tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trầm trọng thêm tâm lý thị trường khi ông cho biết Mỹ sẽ chặn mọi tàu thuyền từng trả phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz. Thông tin này làm dấy lên nguy cơ xung đột thương mại và quân sự, khiến tài sản rủi ro và thị trường tài chính toàn cầu biến động.

Tại sao vàng lại bị bán khi căng thẳng tăng?

Dù vàng thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn, ở những giai đoạn biến động mạnh nhà đầu tư có xu hướng bán vàng để huy động tiền mặt, bù đắp thua lỗ ở cổ phiếu hoặc hàng hóa. Hiện tượng này đã lặp lại nhiều lần trong khoảng 6 tuần gần đây, dẫn đến áp lực giảm ngắn hạn lên giá vàng.

Tuy nhiên, vai trò chống lạm phát của kim loại quý vẫn là yếu tố hỗ trợ quan trọng: khi dầu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất leo thang, đẩy lên nguy cơ lạm phát, từ đó giúp vàng giữ giá và phục hồi sau nhịp giảm sâu.

Áp lực cấu trúc: các ngân hàng trung ương mua vào

Bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, giá vàng còn được nâng đỡ bởi xu hướng dài hạn mang tính cấu trúc, nổi bật là làn sóng “phi đô la hóa”. Theo Bloomberg, tính đến ngày 10/4, tổng giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 3.870 tỷ USD, lần đầu vượt quy mô dự trữ tài sản bằng USD (đã điều chỉnh) ở mức 3.730 tỷ USD.

Dữ liệu cho thấy kể từ năm 2022, giá trị dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương đã tăng gấp ba lần, trong khi dự trữ USD giảm khoảng 300 tỷ USD. Một nguyên nhân quan trọng là phương Tây phong tỏa khoảng 300-330 tỷ USD tài sản của Nga sau xung đột Ukraine, khiến nhiều quốc gia tăng cường tích trữ vàng để giảm rủi ro khi nắm giữ USD.

Các nền kinh tế như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan và Singapore tích cực mua vàng trong những năm gần đây. Các chuyên gia lưu ý xu hướng này phản ánh chiến lược đa dạng hóa và phòng thủ hơn là sự chấm dứt vai trò trung tâm của đồng USD.

Tâm lý thị trường và triển vọng ngắn hạn

Trong tuần trước (6-10/4), giá vàng ghi nhận mức tăng gần 1,6%, đánh dấu tuần tăng thứ ba liên tiếp nhờ đồng USD suy yếu sau một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, diễn biến căng thẳng mới đã đảo chiều tâm lý.

Khảo sát của Kitco cho thấy phần lớn chuyên gia vẫn thiên về kịch bản giá vàng tăng trong tuần từ 13-17/4; chỉ 14% dự báo giảm và 36% cho rằng đi ngang. Trên thị trường bán lẻ, 63% nhà đầu tư cá nhân kỳ vọng giá vàng sẽ tăng, phản ánh niềm tin vào xu hướng dài hạn của kim loại quý.

Dẫu vậy, triển vọng ngắn hạn khó lường: nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang, giá dầu có thể tăng mạnh hơn nữa, tạo áp lực lạm phát và biến động tài chính. Lúc đó vàng có thể chịu áp lực điều chỉnh ngắn hạn do nhu cầu thanh khoản, nhưng vẫn được hỗ trợ ở trung và dài hạn.

Tình hình giá vàng ở Việt Nam

Tại Việt Nam, nhiều thương hiệu vàng điều chỉnh giảm 700-900 nghìn đồng/lượng, giao dịch quanh vùng 171 triệu đồng/lượng. Giá vàng trong nước còn chịu tác động lớn từ tỷ giá USD/VND và mức chênh lệch với giá quốc tế; hiện vàng trong nước cao hơn giá thế giới khoảng 20-22 triệu đồng/lượng khi quy đổi theo tỷ giá ngân hàng.

Khoảng chênh lệch lớn này tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư trong nước, nhất là khi thị trường thế giới biến động mạnh. Do đó, theo dõi chặt chẽ các yếu tố địa chính trị, chính sách tiền tệ và diễn biến giá dầu sẽ là chìa khóa để dự báo xu hướng tiếp theo của giá vàng.

Diễn biến cuối cùng của phiên sáng 13/4 cho thấy, từ 4.760 USD, giá vàng thế giới sáng 13/4 lao dốc về 4.645 USD - mất 100 USD chỉ trong vài giờ.