Căng thẳng Iran làm rung chuyển thị trường: dầu tăng 13%, vàng giảm và chứng khoán lao dốc sau tuyên bố của ông Trump

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về cuộc xung đột với Iran đã khiến nhà đầu tư toàn cầu bất ngờ, dẫn đến biến động lớn trên các thị trường tài chính, chứng khoán và hàng hóa. Những thông điệp không rõ ràng từ Nhà Trắng làm gia tăng mức độ bất định và buộc giới đầu tư tự đánh giá rủi ro trong bối cảnh nhiều biến số.

Diễn biến bài phát biểu và những điểm chính

Bài phát biểu vào tối 1/4 (giờ Mỹ, sáng 2/4 giờ Việt Nam) được thị trường chờ đợi là bước ngoặt trong căng thẳng với Iran. Tuy nhiên, trong khoảng 20 phút phát biểu, ông Trump không công bố quyết định mới mang tính bước ngoặt: không có thông tin rút quân hay khởi động chiến dịch quân sự mới, chủ yếu là tổng kết các quan điểm đã nêu trước đó.

Đáng chú ý, ông để ngỏ khả năng Mỹ có thể “giáng một đòn cực mạnh” trong vòng 2-3 tuần tới nếu đàm phán thất bại, với mục tiêu nhắm vào các cơ sở hạ tầng điện của Iran thay vì các mỏ dầu. Ông cũng lặp lại quan điểm có thể đưa Iran “về thời kỳ đồ đá” và cảnh báo rằng Mỹ có thể không tiếp tục đảm nhiệm vai trò bảo vệ Eo biển Hormuz, để trách nhiệm đó cho các nước hưởng lợi từ nguồn dầu.

Phản ứng tức thời của thị trường

• Sáng 2/4 tại châu Á, các chỉ số chứng khoán giảm mạnh: Nikkei 225 mất hơn 1,8% và KOSPI giảm gần 3,5%.
• Khi thị trường Mỹ giao dịch vào tối 2/4 (giờ Việt Nam), các chỉ số chính giảm trong khoảng 1,3% đến 1,6%, với Nasdaq Composite chịu áp lực lớn nhất.
• Trên thị trường hàng hóa, tới 21h tối 2/4 giá dầu tăng vọt: Dầu WTI tăng hơn 13% lên trên 113 USD/thùng, trong khi Brent lên khoảng 109 USD/thùng.
• Ngược lại, giá vàng giảm mạnh 2-3%, tương đương 130-200 USD/ounce, trong khi đồng USD tăng giá rõ rệt.

Những diễn biến này cho thấy dòng tiền chuyển sang trạng thái phòng thủ, ưu tiên nắm giữ USD thay vì vàng, thể hiện tâm lý bất ổn ngắn hạn khi thanh khoản được đặt lên hàng đầu.

Phản ứng từ Iran và rủi ro địa chính trị

Phía Iran có phản ứng cứng rắn: giới chức tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi Mỹ và đồng minh “đầu hàng”, và lực lượng IRGC cảnh báo có thể mở rộng mục tiêu tấn công, bao gồm cả các doanh nghiệp Mỹ tại Trung Đông. Tất cả yếu tố này cho thấy rủi ro địa chính trị chưa giảm và có xu hướng phức tạp hơn.

Kịch bản thị trường và hệ quả tiềm tàng

Từ phát biểu của ông Trump nổi lên một bức tranh mâu thuẫn: vừa có tín hiệu muốn giải quyết xung đột, vừa để ngỏ khả năng tấn công mạnh trước khi rút lui. Hai kịch bản chính được thị trường cân nhắc:

• Kịch bản tiêu cực: Nếu đàm phán thất bại và Mỹ tiến hành đòn tấn công quy mô lớn, Eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn, gây cú sốc nguồn cung dầu toàn cầu. Giá dầu có thể vượt mức đỉnh lịch sử năm 2008 là 147,5 USD/thùng, đẩy lạm phát toàn cầu tăng trở lại và buộc ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, từ đó ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán dài hạn.
• Kịch bản tích cực: Nếu đàm phán thành công và nguồn cung dầu được khôi phục, giá dầu có thể hạ nhiệt nhanh, tài sản rủi ro hồi phục, USD suy yếu và nền kinh tế châu Á được hưởng lợi nhờ giảm chi phí năng lượng.

Hiện tại, phản ứng thị trường nghiêng về kịch bản tiêu cực: giá dầu tăng mạnh, chứng khoán giảm và USD tăng là những dấu hiệu rõ ràng của tâm lý phòng thủ. Chuyên gia nhận định thị trường đang ở trạng thái “chờ đợi bất ổn lắng xuống”, và biến động có thể tiếp tục trong ngắn hạn.

Hành vi nhà đầu tư và tình hình vàng trong nước

Trong bối cảnh này, nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng cổ phiếu, tăng nắm giữ tiền mặt và USD, đồng thời tìm đến các tài sản phòng thủ. Giá vàng trong nước hiện ở mức gần 175 triệu đồng/lượng và cao hơn giá vàng thế giới gần 30 triệu đồng/lượng.

Tóm lại, bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump không cung cấp thông tin đột phá nhưng đã làm nổi bật một thực tế quan trọng: mức độ rủi ro địa chính trị đang ở ngưỡng cao, và thị trường toàn cầu có thể tiếp tục chịu các đợt biến động mạnh trong ngắn hạn. Nhà đầu tư cần chuẩn bị cho cả hai kịch bản leo thang hoặc hạ nhiệt của xung đột thay vì đặt cược vào một hướng đi duy nhất.