Ba yếu tố khiến vàng rơi gần 20% kể từ đỉnh 5.595 USD/ounce bất chấp địa chính trị căng thẳng

Giá vàng thế giới đã trải qua đợt điều chỉnh mạnh vào cuối tháng 5 và đầu tháng 6, khiến nhiều nhà đầu tư bất ngờ khi kim loại quý giảm gần 20% so với đỉnh. Sau mốc kỷ lục 5.595 USD/ounce vào tháng 1/2026, giá có thời điểm lao xuống sát 4.447 USD/ounce, bất chấp bối cảnh căng thẳng địa chính trị đang gia tăng.

Báo cáo của Sinolink (3/6): thị trường vàng đang thay đổi cấu trúc

Theo báo cáo công bố ngày 3/6 từ Sinolink Securities, nhóm chuyên gia do Kinh tế trưởng Tống Tuyết Đào dẫn dắt đánh giá rằng sự suy yếu đồng thời của ba yếu tố đã làm thay đổi cơ bản động lực thị trường vàng.

1. Dòng tiền bị hút sang mô hình kiếm tiền từ AI

Một nguyên nhân then chốt là hiệu ứng "AI kiếm tiền" khiến tiền rút khỏi quỹ vàng chuyển sang quỹ công nghệ. Trước đây, vàng hưởng lợi khi nhà đầu tư tìm kênh phòng ngừa rủi ro trước nỗi lo bong bóng AI. Tuy nhiên, các công ty AI kiếm tiền chủ yếu qua cơ chế thuê bao tháng, và kể từ tháng 3, khi các AI Agent phổ biến hơn, nhiều doanh nghiệp nhận ra mô hình thuê bao thuần túy không còn phù hợp vì chi phí phục vụ mỗi khách hàng có thể chênh lệch gấp trăm lần. Họ chuyển sang mô hình kết hợp: thu phí nền cố định + tính thêm phí theo mức độ sử dụng thực tế, dẫn đến quỹ kim loại quý bị rút ròng trong khi quỹ công nghệ liên tục hút tiền.

2. Kỳ vọng Fed giảm bớt, USD và lợi suất tăng

Yếu tố thứ hai là kỳ vọng về cắt giảm lãi suất của Fed suy giảm mạnh. Việc chính sách thắt chặt kéo dài cùng với bổ nhiệm Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh — người được biết đến với góc nhìn thận trọng — khiến thị trường không còn định giá bất kỳ đợt cắt giảm lãi suất nào trong năm 2026. Hệ quả: chỉ số USD leo lên mức 106 và lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động ở mức 4,75%, làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng.

3. "Lợi tức hỗn loạn" giảm bớt dưới tác động thể chế

Yếu tố thứ ba liên quan đến mức bù rủi ro chính trị (gọi là "lợi tức hỗn loạn") từ chính quyền Tổng thống Trump đang hạ nhiệt. Các rào cản thể chế như phán quyết của tòa án về thuế quan và quyết định nhân sự tại Fed không theo hướng chính trị hóa cực đoan đã làm giảm bớt lo ngại về suy yếu uy tín đồng USD trong ngắn hạn, khiến nhu cầu vàng như công cụ phòng ngừa rủi ro giảm xuống.

Sự kiện Trung Đông và phản ứng bất ngờ của thị trường (31/5-1/6)

Đợt bán tháo lớn diễn ra sau sự leo thang quân sự tại Trung Đông trong giai đoạn 31/5-1/6. Thay vì kích hoạt nhu cầu trú ẩn, xung đột này đẩy giá dầu Brent chạm 97 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Thị trường lo rằng giá dầu cao sẽ khiến lạm phát bùng phát trở lại, củng cố khả năng Fed không cắt giảm lãi suất mà thậm chí sẽ phải tăng. Kết quả là đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng và vàng trở thành tài sản bị bán tháo mạnh nhất.

Các nhà phân tích gọi đây là phản ứng "phi logic" của thị trường, khi yếu tố địa chính trị lần này kích hoạt logic lãi suất thay vì logic trú ẩn an toàn truyền thống.

Nhận định của chuyên gia

Ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa tại Saxo Bank, nhận xét: "Đợt giảm lần này một lần nữa cho thấy một lý do quan trọng mà nhà đầu tư bình thường dễ bỏ qua: vàng tuy được xem là kênh chống lạm phát, nhưng chính nguyên nhân gây ra lạm phát mới quyết định diễn biến giá vàng".

Chuyên gia Triệu Gia Vũ thuộc công ty chứng khoán phái sinh Futures First nhấn mạnh trên tờ Kinh Tế Tham Khảo Báo: "Trong rủi ro địa chính trị, hiệu ứng trú ẩn của vàng có vẻ mất tác dụng chỉ là tạm thời. Nếu coi vàng là công cụ phòng ngừa rủi ro cho uy tín đồng USD đang suy yếu dần, thì giá trị của vàng vẫn còn rất xa mới được phát huy hết".

Triển vọng giá vàng

Các chuyên gia đánh giá trong ngắn hạn, giá vàng tiếp tục dao động quanh vùng hỗ trợ 4.400 USD. Trong trung hạn, nếu Fed phát đi tín hiệu nới lỏng trở lại hoặc làn sóng AI tái tạo bong bóng hút tiền, vàng có thể quay lại mức đỉnh cũ. Về dài hạn, xu hướng phi USD hóa và hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương vẫn được coi là nền tảng hỗ trợ vững chắc cho thị trường kim loại quý.

Sáng nay (5/6), giá vàng trong nước giảm ngày thứ 3 liên tiếp theo xu hướng thế giới; giá vàng SJC có nơi giảm về mốc 154,5 triệu đồng/lượng.