Địa chính trị và mua ròng của ngân hàng trung ương: Nhân tố đẩy nhu cầu vàng lên cao trong Q1/2026

Tổng quan: vì sao vàng vẫn được săn tìm trong năm 2026

Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) đánh giá rằng địa chính trị tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong việc kích thích nhu cầu vàng trong năm 2026 và các năm sau. Trong bối cảnh lạm phát, nguy cơ suy thoái và nhiều điểm nóng trên bản đồ chính trị, nhà đầu tư xem vàng như công cụ bảo toàn tài sản và tránh rủi ro.

Số liệu nổi bật của quý 1/2026

Theo báo cáo xu hướng nhu cầu vàng quý 1/2026 của WGC, tổng nhu cầu vàng toàn cầu đạt 1.231 tấn, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước. Dù khối lượng chỉ tăng nhẹ, giá trị nhu cầu phá kỷ lục đạt 193 tỷ USD, tương ứng mức tăng 74% so với cùng kỳ.

Đầu tư vàng miếng, vàng xu và quỹ ETF

Nhà đầu tư cá nhân toàn cầu bị thu hút bởi đà tăng và chức năng trú ẩn của vàng, khiến nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 42% so với cùng kỳ, đạt 474 tấn. Tại Trung Quốc, nhu cầu tăng 67% so với cùng kỳ, đạt 207 tấn — mức cao nhất từ trước đến nay, vượt xa kỷ lục 155 tấn được ghi nhận vào quý 2 năm 2013. Mỹ tăng 14% và Châu Âu tăng 50% về nhu cầu vàng miếng và vàng xu.

Hoạt động của các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cũng tích cực, với lượng vàng nắm giữ tăng thêm 62 tấn. Đà tăng chủ yếu đến từ các quỹ niêm yết tại châu Á khi các tổ chức này mua ròng 84 tấn trong quý 1. Tuy nhiên, dòng vốn rút ra đáng kể trong tháng 3, chủ yếu từ các quỹ niêm yết tại Mỹ, đã phần nào kìm hãm đà tăng của thị trường.

Biến động ở mảng vàng trang sức

Nhu cầu vàng trang sức giảm 23% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 300 tấn trong quý 1, phản ánh tác động của giá vàng duy trì ở mức cao. Sự suy giảm xuất hiện ở nhiều thị trường then chốt: Trung Quốc giảm 32%, Ấn Độ giảm 19% và khu vực Trung Đông giảm 23%. Dù vậy, xét về giá trị, nhu cầu vàng trang sức vẫn tăng, cho thấy người tiêu dùng tiếp tục chi tiền bất chấp giá cao. Một phần nhu cầu trang sức đã chuyển sang vàng miếng và vàng xu ở những thị trường như Trung Quốc và Ấn Độ.

Diễn biến theo khu vực ASEAN và trường hợp Việt Nam

WGC nhận định quý 1 là giai đoạn nổi bật cho đầu tư vàng miếng và vàng xu ở khu vực ASEAN. Nhu cầu tại Indonesia trong quý 1 tăng gấp đôi so với quý trước, đạt 23,6 tấn; Thái Lan đạt 10 tấn — mức cao nhất trong quý 1 kể từ năm 2019. Ngược lại, Việt Nam là thị trường giảm mạnh nhất trong khu vực, giảm 24% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 9 tấn, dù tăng 31% so với quý 4 năm 2025. Tổng nhu cầu ở mức tương đối thấp phản ánh tác động từ giá vàng cao kỷ lục.

WGC lưu ý rằng giá vàng cao và hạn chế nguồn cung trong nước đã đẩy chênh lệch giá vàng nội địa lên cao, khiến nhu cầu đầu tư chuyển phần sang sản phẩm nhẫn vàng trơn. Ở các quốc gia ASEAN, người tiêu dùng cũng có xu hướng chuyển sang trang sức hàm lượng vàng thấp hơn và sản phẩm mang tính đầu tư.

Tại Việt Nam, giá trị nhu cầu vàng trang sức đạt 472 triệu USD, tăng 28% so với quý trước — một mức kỷ lục, phần nào do nguồn cung vàng miếng hạn chế thúc đẩy chuyển dịch sang nhẫn trơn.

Hoạt động của ngân hàng trung ương

Trong quý 1, các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng với tổng lượng mua ròng đạt 244 tấn — cao hơn cả quý 4 năm 2025 và mức trung bình 5 năm gần đây. Một số tổ chức thuộc khu vực công vẫn bán ra, gồm Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ, Ngân hàng Trung ương Nga và Quỹ Dầu mỏ Nhà nước Azerbaijan. Dòng mua ròng này củng cố vai trò của vàng như tài sản dự trữ quan trọng trong giai đoạn bất ổn.

Nguồn cung

Tổng nguồn cung vàng trong quý 1 đạt 1.231 tấn, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng khai thác lập kỷ lục mới cho quý 1, trong khi lượng vàng tái chế chỉ tăng nhẹ 5% dù giá vàng duy trì ở mức cao, cho thấy phản ứng từ nguồn cung còn hạn chế và làm gia tăng áp lực cung - cầu.

Quan điểm chuyên gia từ WGC

Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho rằng, địa chính trị sẽ tiếp tục là yếu tố chính thúc đẩy nhu cầu vàng trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Điều này hỗ trợ xu hướng mua ròng liên tục của các ngân hàng trung ương, dòng vốn chảy mạnh vào các quỹ ETF vàng toàn cầu cũng như nhu cầu tích trữ vàng miếng và vàng xu.

Ông cũng nêu: “Giá vàng cao có thể tiếp tục ảnh hưởng đến nhu cầu vàng trang sức, mặc dù sức mua của phân khúc này được kỳ vọng sẽ duy trì ổn định”.

Bà Louise Street, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại WGC, cho biết giá vàng biến động mạnh trong năm 2026. Sau khi thiết lập mức đỉnh trên 5.400 USD/ounce vào tháng 1, thị trường đã ghi nhận một đợt điều chỉnh mạnh nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Bà nhận định: “Trong thời gian tới, phần bù rủi ro địa chính trị được dự báo sẽ tiếp tục hỗ trợ nhu cầu đầu tư vàng. Tuy nhiên, môi trường lãi suất cao kéo dài có thể tạo ra những rào cản, đặc biệt tại các thị trường phương Tây. Nhu cầu vàng trang sức dự kiến vẫn duy trì ổn định, ngay cả khi giá vàng cao khiến khối lượng tiêu thụ giảm. Về nguồn cung, sản lượng khai thác được kỳ vọng tăng nhẹ, song rủi ro thiếu hụt năng lượng có thể hạn chế triển vọng này”.

Kết luận và câu hỏi đặt ra cho thị trường trong nước

Tóm lại, yếu tố địa chính trị kết hợp với dòng mua của ngân hàng trung ương và nhu cầu vật chất từ nhà đầu tư đã đẩy nhu cầu vàng lên cao trong quý 1/2026. Trong khi đó, nguồn cung tăng nhẹ nhưng chưa đủ mạnh để giảm áp lực lên thị trường.

Giá vàng hôm nay ở vàng SJC và nhẫn trơn liệu có giảm xuống dưới 160 triệu đồng/lượng?